จิตวิญญาณและการพยากรณ์

หมอพื้นบ้าน

หมอพื้นบ้านคือผู้รักษาที่ชุมชนนับถือ ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น ทั้งสมุนไพร การจับเส้นต่อกระดูก และพิธีกรรม และสามารถได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการ

ต้นกำเนิด

ประเทศไทย (ชุมชนท้องถิ่นทุกภาค)

ประวัติ

ความรู้สืบทอดจากครูสู่ศิษย์หลายชั่วอายุคน กระทรวงสาธารณสุขมีระเบียบรับรองอย่างเป็นทางการตั้งแต่ พ.ศ. 2562

ใบอนุญาตในไทย

ไม่จำเป็น

ที่มา

นอกจากการแพทย์แผนไทยที่สอนกันอย่างเป็นระบบ ไทยยังมีการรักษาแบบท้องถิ่นจำนวนมาก ซึ่งอาศัยการถ่ายทอดปากต่อปากและตำราท้องถิ่นจากครูสู่ศิษย์ การแพทย์ล้านนาเป็นตัวอย่างหนึ่งของการแพทย์ประจำภูมิภาค

การแพทย์แผนไทยมีหลายแขนง ได้แก่ การรักษาภายในด้วยสมุนไพรและอาหารเป็นหลัก การรักษาภายนอก เช่น ยาหม่อง ประคบ พอก และการต่อกระดูก และแขนง «การแพทย์ทางจิตวิญญาณ» ที่ใช้เครื่องราง คาถา การสักยันต์ และการรักษาที่เกี่ยวกับผี หมอพื้นบ้านแต่ละคนอาจใช้แขนงหนึ่งหรือหลายแขนง

หลังจากการแพทย์แผนไทยถูกลดบทบาทไปนานเพื่อเปิดทางให้การแพทย์ตะวันตก รัฐไทยกลับมาสนับสนุนอีกครั้งในทศวรรษ 2530 และตั้งสถาบันการแพทย์แผนไทยในปี 2536 ปัจจุบันกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก สังกัดกระทรวงสาธารณสุข ทำหน้าที่ส่งเสริมองค์ความรู้ด้านการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก

หลักการ

ตามระเบียบกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยการรับรองหมอพื้นบ้าน พ.ศ. 2562 หมอพื้นบ้านคือผู้มีความรู้ความสามารถในการส่งเสริมและดูแลสุขภาพของคนในชุมชนด้วยภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย ที่สืบทอดและเป็นที่ยอมรับในชุมชนไม่น้อยกว่า 10 ปี และได้รับหนังสือรับรองตามระเบียบนี้

ผู้ที่จะได้รับการรับรองต้องได้รับการเสนอชื่อและพิจารณาโดยคณะกรรมการหมอพื้นบ้านระดับจังหวัดหรือกรุงเทพมหานคร มีอายุไม่น้อยกว่า 35 ปี และอาศัยในพื้นที่ไม่น้อยกว่า 10 ปี หมอพื้นบ้านที่ได้รับการรับรองต้องรักษาตามธรรมจรรยาและห้ามทำในเชิงพาณิชย์ หากฝ่าฝืนอาจถูกเพิกถอนหนังสือรับรอง

สิ่งที่ผู้คนมองหา

บรรเทาอาการปวดเมื่อยในชีวิตประจำวัน
การต่อกระดูกและดูแลหลังบาดเจ็บเล็กน้อยตามแบบดั้งเดิม
ยาสมุนไพรและคำแนะนำเรื่องอาหาร
พิธีกรรมเพื่อความคุ้มครองหรือความเป็นสิริมงคล
เชื่อมโยงกับวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชุมชน

ส่งผลต่อร่างกายอย่างไร

การไปหาหมอพื้นบ้านอาจผสมทั้งการดูแลรักษา สมุนไพร และพิธีกรรม และมักเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชุมชน

ขั้นตอนการรับบริการ

01
หาหมอที่ได้รับการยอมรับ
ถามคนในพื้นที่ และถ้าเป็นไปได้ ตรวจสอบกับสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดว่าได้รับการรับรองหรือไม่
02
เล่าอาการ
หมอฟังอาการ และอาจถามเรื่องพฤติกรรม อาหาร และประวัติการเจ็บป่วย
03
ตรวจ
แล้วแต่ความชำนาญ หมออาจดู สัมผัส หรือคลำบริเวณที่มีอาการ
04
รักษา
อาจใช้สมุนไพร การประคบ การทำด้วยมือ เช่น ต่อกระดูก หรือทำพิธี
05
คำแนะนำและติดตาม
อาจได้สมุนไพรหรือคำแนะนำกลับบ้าน ควรแจ้งแพทย์ว่าใช้สมุนไพรอะไรอยู่

ข้อควรระวัง

การรักษาพื้นบ้านควรเป็นส่วนเสริม ไม่ใช่แทนการแพทย์แผนปัจจุบัน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขเคยย้ำว่าการแพทย์ทางเลือกควรใช้ควบคู่ โดยให้การแพทย์แผนปัจจุบันมาก่อน
อย่าหยุดการรักษาโรคร้ายแรง เช่น เบาหวาน มะเร็ง การติดเชื้อ หรือโรคหัวใจ เพื่อหันไปใช้ยาพื้นบ้านแทน
สมุนไพรมีฤทธิ์และผลข้างเคียงจริง กระทรวงฯ เคยระบุว่าต้องวิจัยเพื่อหาสารออกฤทธิ์ ควรแจ้งแพทย์และเภสัชกรเสมอ
หมอพื้นบ้านที่ได้รับการรับรองไม่ควรทำในเชิงพาณิชย์ ระวังผู้ที่เรียกเงินจำนวนมากหรืออ้างว่ารักษาหายปาฏิหาริย์
กระดูกหัก ปวดรุนแรง ไข้สูง หรืออาการฉุกเฉิน ควรไปโรงพยาบาลทันที

เป็นการดูแลเสริม ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำของแพทย์ได้

ในประเทศไทย

หมอพื้นบ้านยังเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตชุมชนไทย และรัฐให้การรับรองอย่างเป็นทางการ ตั้งแต่ปี 2562 มีระเบียบกระทรวงที่ออกตามพระราชบัญญัติวิชาชีพการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2556 ให้คณะกรรมการระดับจังหวัดรับรองหมอพื้นบ้านได้ การรับรองมาพร้อมเงื่อนไข เช่น กรณีที่เป็นข่าวดังในปี 2561 หมอพื้นบ้านคนหนึ่งที่แจกยาแคปซูลสมุนไพรได้รับหนังสือรับรอง โดยกระทรวงฯ ย้ำว่าสมุนไพรต้องผ่านการวิจัย และหมอรายนั้นรับว่าจะหยุดผลิตและแจกจ่ายแคปซูลดังกล่าว นักมานุษยวิทยายังพบว่าการรักษาด้วยพิธีกรรมและความเชื่อเรื่องผียังมีบทบาทในชีวิตประจำวันของคนอีสาน

คำถามที่พบบ่อย

การรักษาแบบหมอพื้นบ้านพิสูจน์ได้ทางวิทยาศาสตร์ไหม

ขึ้นอยู่กับวิธี สมุนไพรบางชนิดมีฤทธิ์ (และผลข้างเคียง) ที่วัดได้และกำลังมีการวิจัย แต่พิธีกรรม เครื่องราง และคาถา ไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ว่ารักษาโรคได้ ควรใช้เป็นส่วนเสริมการรักษาทางการแพทย์

หมอพื้นบ้านได้รับการรับรองจากรัฐไหม

ได้ ตั้งแต่ปี 2562 กระทรวงสาธารณสุขรับรองหมอพื้นบ้านผ่านคณะกรรมการระดับจังหวัด ภายใต้เงื่อนไขที่เข้มงวด

จะรู้ได้อย่างไรว่าหมอได้รับการรับรอง

ขอดูหนังสือรับรอง หรือสอบถามสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด

หมอพื้นบ้านกับแพทย์แผนไทยเหมือนกันไหม

ไม่เหมือนทีเดียว แพทย์แผนไทยผ่านการเรียนและมีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ ส่วนหมอพื้นบ้านได้รับการยอมรับจากภูมิปัญญาที่สืบทอดในชุมชน

ศาสตร์อื่นในหมวดจิตวิญญาณและการพยากรณ์

บน pranathai

ค้นหาผู้ให้บริการหมอพื้นบ้าน

ยังไม่มีผู้ให้บริการศาสตร์นี้บน pranathai คุณเป็นผู้ให้บริการในเมืองนี้ไหม สร้างหน้าโปรไฟล์ฟรี