โภชนาการและดีท็อกซ์

นักกำหนดอาหาร

นักกำหนดอาหารคือผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพที่มีใบอนุญาต ทำหน้าที่ประเมินภาวะโภชนาการและวางแผนโภชนบำบัด รวมถึงสำหรับผู้ที่มีโรคประจำตัว

ความหนักเบาเบา

ต้นกำเนิด

สากล

ประวัติ

รวมตัวเป็นวิชาชีพตั้งแต่อย่างน้อยปี 1917 (สหรัฐอเมริกา) และเป็นสาขาการประกอบโรคศิลปะในไทยตั้งแต่ 21 กันยายน 2563

ใบอนุญาตในไทย

จำเป็น

ที่มา

วิชาชีพการกำหนดอาหารเติบโตควบคู่ไปกับโรงพยาบาลและงานสาธารณสุขในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 ในสหรัฐอเมริกา กลุ่มผู้หญิงซึ่งนำโดย Lenna F. Cooper และ Lulu G. Graves ได้ก่อตั้งสมาคมนักกำหนดอาหารอเมริกันขึ้นที่เมืองคลีฟแลนด์ในปี 1917 ส่วนหนึ่งเพื่อช่วยรัฐบาลประหยัดอาหารในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1 ต่อมาในปี 2012 สมาคมเปลี่ยนชื่อเป็น Academy of Nutrition and Dietetics

ปัจจุบันหลายประเทศคุ้มครองตำแหน่งนี้ตามกฎหมาย เช่น ในสหราชอาณาจักร ผู้ที่จะเรียกตัวเองว่านักกำหนดอาหารได้ต้องขึ้นทะเบียนกับ Health and Care Professions Council หลังเรียนจบหลักสูตรที่ได้รับการรับรองและฝึกปฏิบัติราว 1,000 ชั่วโมง ขณะที่คำว่า “นักโภชนาการ” ที่นั่นไม่ได้รับการคุ้มครองตามกฎหมาย

ในประเทศไทย มีการเรียนการสอนด้านการกำหนดอาหารมานานแต่ยังไม่มีกฎหมายรองรับโดยตรง จนมีพระราชกฤษฎีกากำหนดให้สาขาการกำหนดอาหารเป็นสาขาการประกอบโรคศิลปะ พ.ศ. 2563 ภายใต้พระราชบัญญัติการประกอบโรคศิลปะ พ.ศ. 2542 ซึ่งมีผลบังคับใช้เมื่อ 21 กันยายน 2563

หลักการ

นักกำหนดอาหารแปลงความรู้ทางวิทยาศาสตร์โภชนาการให้เป็นคำแนะนำเรื่องอาหารที่ใช้ได้จริง ทั้งสำหรับบุคคลและกลุ่มคน กฎหมายไทยนิยามงานนี้ว่าเป็นการประเมินภาวะโภชนาการของผู้ป่วย วิเคราะห์และวางแผนโภชนบำบัด ให้คำปรึกษา ติดตามประเมินผล และดัดแปลงอาหารเฉพาะโรคให้สอดคล้องกับแผนการรักษา

นักกำหนดอาหารดูแลทั้งคนที่สุขภาพดีและผู้ป่วย มักทำงานร่วมกับแพทย์และพยาบาล คำแนะนำเริ่มจากหลักการกินเพื่อสุขภาพทั่วไป เช่น แนวทางขององค์การอนามัยโลก แล้วปรับให้เข้ากับสุขภาพ ยาที่ใช้ วัฒนธรรม และชีวิตประจำวันของแต่ละคน

สิ่งที่ผู้คนมองหา

เข้าใจว่าควรกินอะไรและปริมาณเท่าไรเมื่อมีโรคเรื้อรัง
รับคำแนะนำเฉพาะตัวเรื่องปัญหาระบบย่อยอาหารหรือการแพ้อาหาร
วางแผนมื้ออาหารระหว่างหรือหลังเจ็บป่วยหรือออกจากโรงพยาบาล
สร้างนิสัยการกินที่สมดุลเพื่อดูแลน้ำหนัก
ปรับโภชนาการให้เหมาะกับการเล่นกีฬา การตั้งครรภ์ หรือวัยสูงอายุ
แยกข้อมูลโภชนาการที่เชื่อถือได้ออกจากการโฆษณา

ส่งผลต่อร่างกายอย่างไร

นักกำหนดอาหารไม่ได้สัมผัสร่างกายโดยตรง แต่ทำงานผ่านสิ่งที่คุณกินและดื่ม ซึ่งส่งผลต่อร่างกายทั้งระบบ

ขั้นตอนการรับบริการ

01
ประวัติสุขภาพ
นักกำหนดอาหารสอบถามเรื่องสุขภาพ โรคประจำตัว ยาที่ใช้ และผลตรวจที่แพทย์ให้มา
02
ประเมินภาวะโภชนาการ
ประเมินอาหารที่กินเป็นประจำ ประวัติน้ำหนัก และภาวะโภชนาการ เพื่อระบุปัญหาหลัก
03
วางแผนร่วมกัน
กำหนดแผนโภชนาการที่ทำได้จริง สอดคล้องกับการรักษา งบประมาณ วัฒนธรรม และกิจวัตรของคุณ
04
ให้คำปรึกษา
รับคำแนะนำที่นำไปใช้ได้ เช่น เรื่องปริมาณอาหาร การอ่านฉลาก หรือการปรับอาหารไทยที่กินอยู่
05
ติดตามผล
นัดครั้งต่อไปเพื่อดูความก้าวหน้าและปรับแผนเมื่อสุขภาพหรือความต้องการเปลี่ยนไป

ข้อควรระวัง

ในประเทศไทย ควรตรวจสอบว่าผู้ให้บริการมีใบอนุญาตผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการกำหนดอาหาร การแสดงตนเป็นนักกำหนดอาหารโดยไม่มีใบอนุญาตถือเป็นความผิด
หากมีโรคประจำตัว ควรแจ้งแพทย์ด้วย แผนของนักกำหนดอาหารควรสอดคล้องกับการรักษาโดยรวม
อย่าหยุดหรือปรับยาเองเพราะแผนอาหาร ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเสมอ
ระวังผู้ที่ให้คำแนะนำด้านโภชนาการควบคู่กับการขายผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร หรือสัญญาว่าจะลดน้ำหนักได้รวดเร็ว

เป็นการดูแลเสริม ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำของแพทย์ได้

ในประเทศไทย

ตั้งแต่มีพระราชกฤษฎีกาปี 2563 การกำหนดอาหารเป็นสาขาการประกอบโรคศิลปะ มีคณะกรรมการวิชาชีพสาขาการกำหนดอาหารภายใต้กระทรวงสาธารณสุขกำกับดูแล ผู้ประกอบวิชาชีพต้องขึ้นทะเบียนและได้รับใบอนุญาต ส่วนผู้ที่ทำงานด้านนี้มาก่อนกฎหมายบังคับใช้ รวมถึงผู้ที่เคยขึ้นทะเบียนกับสมาคมนักกำหนดอาหารแห่งประเทศไทย ต้องยื่นขอขึ้นทะเบียนใหม่ภายในระยะเวลาตามบทเฉพาะกาล คณะกรรมการยังรับรองหลักสูตรของสถาบันการศึกษา ซึ่งเป็นหลักสูตรปริญญาตรี 4 ปี ไม่น้อยกว่า 120 หน่วยกิต ครอบคลุมการประเมินภาวะโภชนาการ โภชนบำบัดทางการแพทย์ การให้คำปรึกษาทางโภชนาการ และจรรยาบรรณกับกฎหมายวิชาชีพ เป็นต้น พระราชบัญญัติการประกอบโรคศิลปะห้ามผู้ใดประกอบโรคศิลปะหรือทำให้ผู้อื่นเข้าใจว่าตนมีสิทธิทำได้โดยไม่ได้ขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาต มีโทษจำคุกไม่เกินสองปีหรือปรับไม่เกินสองหมื่นบาท ทั้งนี้ แพทย์และพยาบาลยังให้คำแนะนำเรื่องอาหารได้ตามกฎหมายวิชาชีพของตน

คำถามที่พบบ่อย

นักกำหนดอาหารกับนักโภชนาการต่างกันอย่างไร

ในไทยและในสหราชอาณาจักร “นักกำหนดอาหาร” เป็นตำแหน่งที่มีกฎหมายควบคุม ต้องขึ้นทะเบียนและมีใบอนุญาต สามารถประเมินและบำบัดปัญหาโภชนาการรวมถึงในผู้ป่วยได้ ส่วน “นักโภชนาการ” เป็นคำกว้าง ๆ สำหรับผู้ที่เรียนด้านวิทยาศาสตร์โภชนาการ ซึ่งในสหราชอาณาจักรไม่ใช่ตำแหน่งที่กฎหมายคุ้มครอง

ต้องป่วยก่อนถึงจะไปพบนักกำหนดอาหารได้ไหม

ไม่จำเป็น นักกำหนดอาหารดูแลคนที่สุขภาพดีด้วย เช่น เรื่องการกินอย่างสมดุล การออกกำลังกาย การตั้งครรภ์ หรือการดูแลน้ำหนัก

จะตรวจสอบนักกำหนดอาหารในไทยได้อย่างไร

สอบถามว่ามีใบอนุญาตผู้ประกอบโรคศิลปะ สาขาการกำหนดอาหาร ตามพระราชบัญญัติการประกอบโรคศิลปะหรือไม่ ผู้ที่ขึ้นทะเบียนแล้วควรแสดงใบอนุญาตได้

นักกำหนดอาหารจะให้คุมอาหารเข้มงวดไหม

เป้าหมายคือแผนที่เหมาะกับสุขภาพและชีวิตประจำวันของคุณ หากโรคที่เป็นอยู่จำเป็นต้องจำกัดสารอาหารบางอย่าง นักกำหนดอาหารจะอธิบายเหตุผลและปรับแผนไปพร้อมกับคุณ

ศาสตร์อื่นในหมวดโภชนาการและดีท็อกซ์

บน pranathai

ค้นหาผู้ให้บริการนักกำหนดอาหาร

ยังไม่มีผู้ให้บริการศาสตร์นี้บน pranathai คุณเป็นผู้ให้บริการในเมืองนี้ไหม สร้างหน้าโปรไฟล์ฟรี