กายภาพและการบำบัดด้วยมือ
นวดระบายน้ำเหลือง
การระบายน้ำเหลืองด้วยมือเป็นเทคนิคที่เบามากและเป็นจังหวะ มุ่งช่วยให้น้ำเหลืองไหลเวียน ใช้เป็นหลักในการดูแลอาการบวม เช่น ภาวะบวมน้ำเหลือง
ความหนักเบาเบา
ต้นกำเนิด
ฝรั่งเศส (ริเวียร่า) พัฒนาโดยผู้บำบัดชาวเดนมาร์ก
ประวัติ
พัฒนาโดยเอมิลและเอสตริด วอดเดอร์ ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1932 และนำเสนอที่ปารีสในปี ค.ศ. 1936
ใบอนุญาตในไทย
ไม่จำเป็น
ที่มา
การระบายน้ำเหลืองด้วยมือ (MLD) พัฒนาขึ้นในทศวรรษ 1930 โดยสามีภรรยาชาวเดนมาร์ก เอมิลและเอสตริด วอดเดอร์ ขณะทำงานที่ริเวียร่าฝรั่งเศสกับผู้ป่วยที่เป็นหวัดเรื้อรัง ทั้งสองสังเกตเห็นต่อมน้ำเหลืองบวม และเริ่มพัฒนาท่ามือแบบเบา ๆ เพื่อช่วยให้น้ำเหลืองเคลื่อนที่ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1932
ทั้งคู่นำเสนอเทคนิคนี้ที่ปารีสในปี ค.ศ. 1936 และหลังสงครามโลกครั้งที่สองได้กลับไปโคเปนเฮเกน และใช้ชีวิตที่เหลือสอนเทคนิคนี้ ต่างจากการนวดแบบสแกนดิเนเวียที่ใช้แรงมากซึ่งนิยมในยุคนั้น วอดเดอร์ไม่สนับสนุนการกดแรง และใช้การสัมผัสเบา ๆ แทน
ปัจจุบัน "วิธีวอดเดอร์" และเทคนิคที่ใกล้เคียงใช้มากที่สุดในการดูแลภาวะบวมน้ำเหลืองทางการแพทย์ โดยเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาที่เรียกว่าการบำบัดลดบวม ร่วมกับการใช้ผ้ายืดรัด การดูแลผิว และการออกกำลังกาย
หลักการ
ระบบน้ำเหลืองทำหน้าที่เก็บของเหลวส่วนเกินจากเนื้อเยื่อและส่งกลับเข้าสู่กระแสเลือดผ่านต่อมน้ำเหลือง MLD ตั้งอยู่บนแนวคิดว่า การเคลื่อนมือช้า ๆ เบา ๆ เป็นจังหวะ ที่ยืดผิวไปในทิศทางเฉพาะ อาจช่วยให้ของเหลวเคลื่อนไปยังต่อมน้ำเหลืองที่ยังทำงานได้ดี แรงกดตั้งใจให้เบามาก เบากว่าการนวดทั่วไปมาก
หลักฐานยังมีจำกัดและไม่สอดคล้องกัน การทบทวนวรรณกรรมของ Cochrane ปี ค.ศ. 2015 เรื่องแขนบวมหลังรักษามะเร็งเต้านม พบว่า MLD ปลอดภัยและอาจเพิ่มประโยชน์เล็กน้อยเมื่อใช้ร่วมกับการพันผ้ายืด โดยเฉพาะในผู้ที่บวมระดับน้อยถึงปานกลาง แต่การศึกษายังมีขนาดเล็ก ส่วนการใช้เพื่อสุขภาพทั่วไป ดีท็อกซ์ หรือลดน้ำหนัก ยังไม่มีหลักฐานที่ดีรองรับ
สิ่งที่ผู้คนมองหา
- ช่วยดูแลภาวะบวมน้ำเหลือง เป็นส่วนหนึ่งของแผนการรักษา
- อาการบวมหลังการผ่าตัดหรือบาดเจ็บบางชนิด เมื่อแพทย์แนะนำ
- รู้สึกแขนขาเบาขึ้น ไม่หนักอึ้ง
- การสัมผัสที่นุ่มนวลมากและผ่อนคลาย
- เรียนรู้วิธีระบายน้ำเหลืองด้วยตัวเองที่บ้าน
ส่งผลต่อร่างกายอย่างไร
MLD ทำงานที่ผิวหนังและท่อน้ำเหลืองชั้นตื้นใต้ผิว ด้วยการลูบช้า ๆ เบา ๆ ตามทิศทางการไหลของน้ำเหลือง
ขั้นตอนการรับบริการ
- 01
ตรวจสุขภาพเบื้องต้น
ผู้บำบัดจะถามประวัติสุขภาพ สาเหตุของอาการบวม และการรักษาที่ได้รับจากแพทย์
- 02
จัดท่าให้สบาย
คุณจะนอนลง มักถอดเสื้อผ้าบางส่วนและมีผ้าคลุม เพราะทำบนผิวโดยตรง
- 03
เปิดทางระบาย
เริ่มด้วยการเคลื่อนมือเบา ๆ ใกล้คอและต่อมน้ำเหลืองที่อยู่ใกล้บริเวณที่บวมที่สุด
- 04
ระบายบริเวณที่บวม
ลูบช้า ๆ เป็นจังหวะ ยืดผิวไปทางต่อมน้ำเหลืองเหล่านั้น ไม่ควรรู้สึกเจ็บเลย
- 05
ผ้ายืดรัดและการดูแลตนเอง
ในการดูแลภาวะบวมน้ำเหลือง มักตามด้วยการพันผ้ายืดหรือสวมปลอกรัด พร้อมคำแนะนำเรื่องการดูแลผิว การออกกำลังกาย และการนวดด้วยตัวเอง
ข้อควรระวัง
- ไม่ควรทำ MLD หากสงสัยหรือมีลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำที่ยังไม่ได้รักษา ต้องรักษาให้เรียบร้อยก่อน
- ปรึกษาแพทย์ก่อน หากมีโรคหัวใจรุนแรง หลอดเลือดดำอุดกั้น หรือมีปัญหาเลือดออกง่าย
- หลีกเลี่ยงการทำบริเวณที่ติดเชื้อหรือขณะมีไข้ และควรรีบพบแพทย์หากแขนหรือขาที่บวมมีอาการแดง ร้อน และเจ็บ (อาจเป็นการติดเชื้อ)
- หากเป็นหรือเคยเป็นมะเร็ง ควรถามทีมแพทย์ผู้รักษาว่าเหมาะจะทำ MLD หรือไม่ และเมื่อใด
- อาการบวมที่เกิดขึ้นใหม่โดยไม่ทราบสาเหตุ ควรให้แพทย์ตรวจก่อนการนวดทุกชนิด
เป็นการดูแลเสริม ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำของแพทย์ได้
ในประเทศไทย
เราไม่พบใบอนุญาตเฉพาะสำหรับการระบายน้ำเหลืองด้วยมือในประเทศไทย MLD อาจให้บริการในงานฟื้นฟูโดยนักกายภาพบำบัด ซึ่งได้รับใบอนุญาตจากสภากายภาพบำบัด หรือโดยผู้ให้บริการนวดและสปา ซึ่งขึ้นทะเบียนกับกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข หากคุณมีภาวะบวมน้ำเหลืองหรืออาการบวมจากโรค ควรขอให้แพทย์ส่งต่อไปยังผู้บำบัดที่ผ่านการฝึกด้านการดูแลภาวะบวมน้ำเหลือง แทนการนวดระบายน้ำเหลืองเพื่อสุขภาพทั่วไป
คำถามที่พบบ่อย
การระบายน้ำเหลืองคือการดีท็อกซ์หรือเปล่า
ยังไม่มีหลักฐานที่ดีว่า MLD ช่วย "ล้างพิษ" หรือช่วยลดน้ำหนัก การใช้ที่มีการศึกษามากที่สุดคือการดูแลภาวะบวมน้ำเหลือง
ทำไมถึงเบามือขนาดนี้
ท่อน้ำเหลืองที่เทคนิคนี้มุ่งเป้าอยู่ใต้ผิวหนังเพียงเล็กน้อย เทคนิคจึงออกแบบให้ใช้แรงกดเบามาก การกดแรงไม่ใช่เป้าหมาย
รักษาภาวะบวมน้ำเหลืองให้หายขาดได้ไหม
ไม่ได้ การดูแลภาวะบวมน้ำเหลืองช่วยควบคุมอาการ แต่ไม่ได้ทำให้หายขาด และ MLD เป็นเพียงส่วนหนึ่งของการดูแลนั้น
หลังทำจะรู้สึกอย่างไร
คนส่วนใหญ่รู้สึกผ่อนคลาย หากมีอาการปวด แดง หรือบวมขึ้นใหม่ ควรแจ้งผู้บำบัดและแพทย์
ศาสตร์อื่นในหมวดกายภาพและการบำบัดด้วยมือ
บน pranathai
ค้นหาผู้ให้บริการนวดระบายน้ำเหลือง
ยังไม่มีผู้ให้บริการศาสตร์นี้บน pranathai คุณเป็นผู้ให้บริการในเมืองนี้ไหม สร้างหน้าโปรไฟล์ฟรี
แหล่งข้อมูล
- Wikipedia – Emil Vodder (secondary source)
- Wikipedia – Manual lymphatic drainage (secondary source)
- Vairo GL et al. Systematic review of efficacy for manual lymphatic drainage techniques in sports medicine and rehabilitation. J Man Manip Ther 2009;17(3):e80–e89
- Cochrane review (2015) – Manual lymphatic drainage for lymphedema following breast cancer treatment
- NHS – Lymphoedema: Treatment
- Wikipedia – Massage (contraindications such as deep vein thrombosis; secondary source)
- World Physiotherapy – Member profile: Thailand
- Wikipedia – Thai massage (Training and regulation section; secondary source)