การนวดแบบดั้งเดิม
ชิอัตสึ
ศาสตร์การกดจุดแบบญี่ปุ่นที่ทำขณะสวมเสื้อผ้า ใช้นิ้วและฝ่ามือกดไล่ตามแนวเส้นลมปราณดั้งเดิม ร่วมกับการยืดเหยียดเบา ๆ
ความหนักเบาปานกลาง
ต้นกำเนิด
ญี่ปุ่น
ประวัติ
ชื่อนี้ปรากฏในตำราตั้งแต่ปี 1919 และได้รับการรับรองในกฎหมายใบอนุญาตของญี่ปุ่นหลังสงคราม (ปี 1947)
ระยะเวลาต่อครั้ง
ประมาณ 60 นาที
ใบอนุญาตในไทย
ไม่จำเป็น
ที่มา
คำว่า ชิอัตสึ ในภาษาญี่ปุ่นแปลว่า ‘การกดด้วยนิ้ว’ พัฒนามาจาก อันมะ ซึ่งเป็นการนวดแบบญี่ปุ่นที่เก่าแก่กว่า เอกสารสรุปประวัติระบุว่าคำว่าชิอัตสึปรากฏในหนังสือของทามาอิ เท็มปากุ เมื่อปี 1919 หลังจากนั้นผู้ฝึกจึงพยายามแยกวิธีของตนออกจากอันมะให้ชัดเจน
หลังสงครามโลกครั้งที่สอง ญี่ปุ่นปรับปรุงกฎหมายว่าด้วยการนวด การฝังเข็ม และการรมยา (ปี 1947) ภายใต้กฎหมายนี้และการแก้ไขในภายหลัง ผู้ประกอบวิชาชีพอันมะสามารถทำการนวดและการกดด้วยนิ้วได้ และชื่อใบอนุญาตเปลี่ยนเป็น ‘ผู้ประกอบวิชาชีพอันมะ-นวด-ชิอัตสึ’ ซึ่งออกโดยรัฐมนตรีกระทรวงสาธารณสุข แรงงาน และสวัสดิการ ชิอัตสึในญี่ปุ่นจึงเป็นวิชาชีพที่ต้องมีใบอนุญาต
โทคุจิโร นามิโคชิ (1905–2000) มักได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้วางรากฐานชิอัตสึสมัยใหม่ ลูกศิษย์ของเขาคือ ชิซุโตะ มาสุนางะ ได้พัฒนารูปแบบที่เรียกว่า เซนชิอัตสึ ต่อมาชิอัตสึแพร่หลายไปต่างประเทศ และได้รับความนิยมเป็นพิเศษในยุโรป
หลักการ
ชิอัตสึอิงแนวคิดของเอเชียตะวันออกที่ว่า พลังชีวิต (คิ หรือ ชี่) ไหลเวียนในร่างกายตามเส้นทางที่เรียกว่าเส้นลมปราณ ผู้ฝึกจะกดจุดตามแนวเส้นเหล่านี้และใช้การยืดเหยียด โดยมุ่งคลายการติดขัดและคืนสมดุลให้ร่างกาย
แนวคิดเหล่านี้เป็นความเชื่อดั้งเดิม ไม่ใช่สรีรวิทยาที่พิสูจน์แล้ว การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบในปี 2011 พบว่างานวิจัยเรื่องชิอัตสึยังมีน้อยและคุณภาพไม่เพียงพอที่จะยืนยันผลต่อโรคใดโรคหนึ่ง แม้บางคนจะรายงานว่ารู้สึกผ่อนคลายและนอนหลับดีขึ้น
สิ่งที่ผู้คนมองหา
- เพื่อผ่อนคลายอย่างลึกซึ้งและชะลอจังหวะชีวิต
- เพื่อคลายความรู้สึกตึงของกล้ามเนื้อโดยรวม
- เพื่อรับการยืดเหยียดเบา ๆ และรู้สึกว่าร่างกายเคลื่อนไหวได้คล่องขึ้น
- เพื่อความรู้สึกสบายและการพักผ่อนที่ดีขึ้น (ตามที่ผู้รับบริการบางคนรายงาน)
- เพื่อสัมผัสศาสตร์ดั้งเดิมของญี่ปุ่น
ส่งผลต่อร่างกายอย่างไร
ชิอัตสึทำงานผ่านการกดค้างไว้ ซึ่งมักใช้น้ำหนักตัวของผู้ฝึก ร่วมกับการยืดเหยียดและขยับข้อต่อให้ผู้รับ
ขั้นตอนการรับบริการ
- 01
สอบถามสุขภาพ
ในครั้งแรก ผู้ฝึกจะสอบถามเรื่องสุขภาพ ประวัติการรักษา การนอนหลับ และวิถีชีวิตของคุณ
- 02
สวมเสื้อผ้าตามปกติ
คุณไม่ต้องถอดเสื้อผ้า ควรใส่ชุดหลวมสบาย เช่น กางเกงผ้าฝ้าย
- 03
นอนบนฟูก
โดยทั่วไปคุณจะนอนหรือนั่งบนฟูกที่ปูบนพื้น
- 04
กดและยืด
ผู้ฝึกใช้นิ้ว นิ้วโป้ง ฝ่ามือ ศอก เข่า และบางครั้งเท้า สลับการกดกับการยืดเหยียด
- 05
พักหลังทำ
อาจรู้สึกเพลีย ตึง หรือปวดศีรษะเล็กน้อย ซึ่งมักหายไปเองภายในไม่กี่ชั่วโมง
ข้อควรระวัง
- หากเป็นโรคกระดูกพรุนหรือเกล็ดเลือดต่ำ ควรขอรูปแบบที่เบาลงและปรึกษาแพทย์ก่อน
- ระหว่างตั้งครรภ์ โดยเฉพาะไตรมาสแรก มีบางจุดที่ตามธรรมเนียมจะหลีกเลี่ยง ควรแจ้งผู้ฝึกว่าคุณตั้งครรภ์
- ควรเลื่อนนัดหากมีไข้
- ปรึกษาแพทย์ก่อนหากเคยมีลิ่มเลือดหรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด เพราะมีรายงานเหตุการณ์ร้ายแรงที่พบน้อย เช่น ลิ่มเลือด หลังการนวด ส่วนใหญ่เกิดกับเทคนิคที่ใช้แรงมาก
- ชิอัตสึไม่ใช่สิ่งทดแทนการรักษาทางการแพทย์ อย่าใช้เป็นเหตุผลในการเลื่อนการพบแพทย์
เป็นการดูแลเสริม ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำของแพทย์ได้
ในประเทศไทย
ในประเทศไทย การนวดที่ให้บริการเชิงธุรกิจอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ พ.ศ. 2559 ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 27 กันยายน 2559 โดยมีกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข เป็นผู้กำกับดูแล กิจการสปา นวดเพื่อสุขภาพ และนวดเพื่อเสริมสวย ต้องได้รับใบอนุญาต และผู้ให้บริการต้องขึ้นทะเบียนหลังผ่านหลักสูตรที่ได้รับการรับรอง ใบอนุญาตชิอัตสึเป็นระบบของญี่ปุ่น จึงควรสอบถามผู้ฝึกว่าเรียนมาจากที่ใดและนานเท่าใด และตรวจดูว่าสถานบริการแสดงใบอนุญาตไว้
คำถามที่พบบ่อย
ต้องถอดเสื้อผ้าไหม
ไม่ต้อง ชิอัตสึทำผ่านเสื้อผ้า ควรสวมชุดที่หลวมและสบาย
เจ็บไหม
แรงกดอาจค่อนข้างหนักและบางครั้งไม่สบายตัว ให้บอกผู้ฝึกทันทีหากแรงเกินไป ไม่ควรรู้สึกเจ็บ
ชิอัตสึต่างจากการกดจุดอย่างไร
ทั้งสองอย่างใกล้เคียงกัน คือกดจุดตามเส้นลมปราณดั้งเดิม แต่ชิอัตสึมีการยืดเหยียดและขยับข้อต่อเพิ่มเติม และทำทั่วทั้งร่างกาย
มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ไหม
ยังไม่มีสำหรับโรคใดโรคหนึ่ง งานทบทวนพบว่าหลักฐานเรื่องชิอัตสึยังจำกัดและคุณภาพต่ำ แม้ผู้รับบริการมักรายงานว่ารู้สึกผ่อนคลาย
ศาสตร์อื่นในหมวดการนวดแบบดั้งเดิม
บน pranathai
ค้นหาผู้ให้บริการชิอัตสึ
ยังไม่มีผู้ให้บริการศาสตร์นี้บน pranathai คุณเป็นผู้ให้บริการในเมืองนี้ไหม สร้างหน้าโปรไฟล์ฟรี
แหล่งข้อมูล
- Robinson N, Lorenc A, Liao X. The evidence for Shiatsu: a systematic review of Shiatsu and acupressure. BMC Complement Altern Med 2011;11:88
- Cancer Research UK – Shiatsu (complementary and alternative therapies)
- Japan Society of Acupuncture and Moxibustion – Education and licences for acupuncture in Japan (abstract)
- Wikipedia – Shiatsu (history section, secondary source)
- Wada Y, Yanagihara C, Nishimura Y. Internal jugular vein thrombosis associated with shiatsu massage of the neck. J Neurol Neurosurg Psychiatry 2005;76(1):142-3
- NCCIH (US National Institutes of Health) – Massage Therapy: What You Need To Know
- Jungsomjatepaisal P. Enforcement of Health Establishment Act, B.E. 2559 in Thailand. Journal of Health Science of Thailand 2020;29(2):303-313
- Matichon – Department of Health Service Support briefing on the Health Establishment Act B.E. 2559 (2016)