สถานที่และประสบการณ์
สปา
สปาคือสถานที่ดูแลร่างกายด้วยน้ำและการสัมผัส ผสานการนวด การอาบ และการอบไอน้ำ เพื่อการพักผ่อนและผ่อนคลาย
ความหนักเบาเบา
ต้นกำเนิด
ยุโรป (ชื่อมาจากเมืองสปา ประเทศเบลเยียม) และวัฒนธรรมการอาบน้ำของกรีกและโรมันโบราณ
ประวัติ
วัฒนธรรมการอาบน้ำมีมาตั้งแต่สมัยโบราณ ส่วนในไทยมีกฎหมายกำกับกิจการสปาเพื่อสุขภาพตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 2000
ใบอนุญาตในไทย
ไม่จำเป็น
ที่มา
คำว่า "สปา" มาจากชื่อเมืองสปาในประเทศเบลเยียม ซึ่งสมัยโรมันเรียกว่า Aquae Spadanae และมีชื่อเสียงจากน้ำพุแร่ที่อุดมด้วยธาตุเหล็ก ส่วนความเชื่อที่ว่าสปาย่อมาจากวลีละตินแปลว่า "สุขภาพจากสายน้ำ" นั้น น่าจะเป็นคำอธิบายที่แต่งขึ้นภายหลัง
การอาบน้ำเพื่อสุขภาพมีมาก่อนคำนี้นาน ชาวกรีกโบราณอาบน้ำที่บ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ และชาวโรมันสร้างโรงอาบน้ำสาธารณะและบ่อน้ำร้อนทั่วจักรวรรดิ เมืองสปาในยุโรปกลับมาเฟื่องฟูอีกครั้งตั้งแต่ศตวรรษที่ 16 ก่อนแนวคิดนี้จะแพร่ไปยังอเมริกาและเอเชีย
ปัจจุบันคำว่าสปาครอบคลุมหลายรูปแบบ ตั้งแต่เมืองสปา สปาในรีสอร์ต ไปจนถึงเดย์สปาในเมือง สำหรับในไทย สปามักผสมผสานการดูแลด้วยน้ำเข้ากับภูมิปัญญาท้องถิ่น เช่น การนวดไทยและการใช้สมุนไพร
หลักการ
สปารวมการดูแลแบบอ่อนโยนหลายอย่างไว้ในบรรยากาศสงบ ได้แก่ น้ำ (การแช่ อาบ อบไอน้ำ) การนวด และเวลาพักผ่อน เป้าหมายคือการชะลอจังหวะชีวิตและรู้สึกสบายตัว ไม่ใช่การรักษาโรค
ข้อกำหนดของไทยสะท้อนแนวคิดนี้ โดยนิยามกิจการสปาเพื่อสุขภาพว่ามีบริการหลักคือการนวดเพื่อสุขภาพและการใช้น้ำเพื่อสุขภาพ และมักมีบริการเสริม เช่น การอบเพื่อสุขภาพ การออกกำลังกาย โยคะและการทำสมาธิ โภชนบำบัด หรือการใช้สมุนไพรและผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ
สิ่งที่ผู้คนมองหา
- ผ่อนคลายและพักจากความเครียดในชีวิตประจำวัน
- บรรเทาความรู้สึกเมื่อยล้าหรือตึงของกล้ามเนื้อ
- รับการนวด แช่น้ำ หรืออบไอน้ำในบรรยากาศสงบ
- ดูแลผิวด้วยการขัดผิว พอกตัว หรือมาสก์
- ได้ลองบริการแบบไทย เช่น การประคบสมุนไพร
- ใช้เวลาอย่างไม่เร่งรีบ คนเดียว กับคู่ หรือกับเพื่อน
ส่งผลต่อร่างกายอย่างไร
การไปสปาผสานความอบอุ่น น้ำ และการสัมผัส ซึ่งคนส่วนใหญ่รู้สึกว่าช่วยให้ทั้งกายและใจผ่อนคลาย
ขั้นตอนการรับบริการ
- 01
จองและต้อนรับ
เลือกทรีตเมนต์หรือแพ็กเกจ มาถึงก่อนเวลาเล็กน้อย มักได้รับเครื่องดื่มและแบบสอบถามสุขภาพสั้น ๆ
- 02
เปลี่ยนชุด
เปลี่ยนเป็นชุดคลุมหรือชุดหลวมที่สปาเตรียมไว้ และเก็บของใช้ส่วนตัว
- 03
อบหรือแช่ (ถ้ามี)
บางแห่งแนะนำให้เข้าห้องอบไอน้ำ ซาวน่า หรือแช่น้ำก่อนเพื่อให้ร่างกายอุ่น
- 04
รับบริการ
รับการนวด ขัดผิว หรือพอกตัวในห้องส่วนตัว บอกให้เพิ่มหรือลดน้ำหนักมือได้ตลอดเวลา
- 05
พักและดื่มน้ำ
หลังเสร็จ พักสักครู่ ดื่มน้ำหรือชา แล้วจึงแต่งตัว
ข้อควรระวัง
- แจ้งผู้ให้บริการก่อนเริ่ม หากตั้งครรภ์ มีบาดแผลหรือการบาดเจ็บ ปัญหาผิวหนัง ความดันสูงหรือต่ำ หรือโรคหัวใจ
- ซาวน่าและห้องอบไอน้ำเพิ่มภาระให้หัวใจและอาจทำให้ความดันลดลง ไม่ควรเข้าหลังดื่มแอลกอฮอล์ และควรออกทันทีหากรู้สึกเวียนศีรษะหรือไม่สบาย
- ดื่มน้ำให้เพียงพอ โดยเฉพาะเมื่อใช้บริการที่มีความร้อน
- ในไทย ควรตรวจดูว่าสถานที่แสดงใบอนุญาตหรือใบรับรองมาตรฐานสถานประกอบการเพื่อสุขภาพจากกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ
- บริการสปาไม่ใช่การรักษาทางการแพทย์ หากมีอาการปวดหรืออาการผิดปกติต่อเนื่อง ควรพบแพทย์
เป็นการดูแลเสริม ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำของแพทย์ได้
ในประเทศไทย
ประเทศไทยกำกับดูแลสปาตามพระราชบัญญัติสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ พ.ศ. 2559 ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 27 กันยายน 2559 โดยมีกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ (สบส.) กระทรวงสาธารณสุข เป็นผู้รับผิดชอบ กฎหมายครอบคลุมกิจการ 3 ประเภท คือ สปาเพื่อสุขภาพ นวดเพื่อสุขภาพ และนวดเพื่อเสริมสวย ผู้ประกอบการต้องได้รับอนุญาต ผู้ให้บริการต้องผ่านหลักสูตรที่ สบส. รับรอง และเมื่อกฎหมายเริ่มใช้ได้กำหนดเวลาเปิดปิดของสปาไว้ที่ 08.00–24.00 น. พร้อมป้ายชื่อที่ต้องตรงกับประเภทกิจการ งานศึกษาของภาครัฐรายงานว่าราวปี 2563 ผู้ประกอบการประมาณร้อยละ 86 จาก 8,293 รายได้รับใบอนุญาตแล้ว ส่วนใหญ่เป็นกิจการนวดเพื่อสุขภาพ ขณะที่ Global Wellness Institute ระบุว่าไทยมีสถานประกอบการสปาและนวดที่ขึ้นทะเบียนกว่า 14,600 แห่ง ในจำนวนนี้เป็นสปาราว 1,100 แห่ง กระจุกตัวอยู่ในกรุงเทพฯ ชลบุรี ภูเก็ต และเชียงใหม่
คำถามที่พบบ่อย
สปากับร้านนวดในไทยต่างกันอย่างไร
ตามข้อกำหนดของไทย สปาเพื่อสุขภาพต้องมีทั้งการนวดและการใช้น้ำเพื่อสุขภาพ (แช่ อาบ อบไอน้ำ) พร้อมบริการเสริมอื่น ส่วนร้านนวดเพื่อสุขภาพเน้นการนวดเพียงอย่างเดียว
ต้องเตรียมอะไรไปบ้าง
โดยทั่วไปแทบไม่ต้องเตรียม สปาส่วนใหญ่มีสิ่งที่จำเป็นสำหรับบริการ เช่น ชุดคลุมและผ้าเช็ดตัว หากไม่แน่ใจให้สอบถามตอนจอง และมาถึงก่อนเวลาไม่กี่นาที
จะรู้ได้อย่างไรว่าสปาได้รับอนุญาต
สถานประกอบการที่ถูกต้องจะขึ้นทะเบียนกับกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ และควรแสดงใบอนุญาตหรือใบรับรองมาตรฐานไว้ในที่ที่ลูกค้าเห็นได้
ตั้งครรภ์ไปสปาได้ไหม
บางทรีตเมนต์ปรับให้เหมาะกับคนตั้งครรภ์ได้ แต่ควรเลี่ยงซาวน่าและการแช่น้ำร้อน แจ้งสปาก่อนจอง และปรึกษาแพทย์หากไม่แน่ใจ
ศาสตร์อื่นในหมวดสถานที่และประสบการณ์
บน pranathai
ค้นหาผู้ให้บริการสปา
ยังไม่มีผู้ให้บริการศาสตร์นี้บน pranathai คุณเป็นผู้ให้บริการในเมืองนี้ไหม สร้างหน้าโปรไฟล์ฟรี
แหล่งข้อมูล
- Wikipedia – Spa (etymology from the town of Spa, Belgium; history of bathing culture)
- Office of SMEs Promotion (OSMEP), SME Knowledge Center 2014 – ความหมายและประเภทของสปาและนวดเพื่อสุขภาพ (definitions of health spa, health massage and beauty massage under Ministry of Public Health notification)
- Matichon Online (31 May 2016) – Department of Health Service Support on the Health Establishments Act B.E. 2559 coming into force
- Jungsomjatepaisal P. (2020) Enforcement of Health Establishment Act, B.E. 2559 in Thailand. Journal of Health Science of Thailand
- Global Wellness Institute (Aug 2025) – Wellness Tourism Initiative: Thailand case study
- Hussain J, Cohen M (2018) Clinical Effects of Regular Dry Sauna Bathing: A Systematic Review. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine
- Global Wellness Institute – What is wellness tourism?