โยคะ ในประเทศไทย

โยคะคือศาสตร์จากอินเดียที่รวมท่าทาง การหายใจ และการฝึกสมาธิเข้าด้วยกัน เรียนได้ทั้งแบบคลาสกลุ่มและแบบส่วนตัว ในประเทศไทยมีครูโยคะทั้งในเมืองใหญ่และบนเกาะ สอนทั้งที่สตูดิโอ ที่บ้าน กลางแจ้ง และออนไลน์

โยคะคืออะไร มีที่มาอย่างไร

โยคะมีต้นกำเนิดในอินเดีย คำนี้มาจากภาษาสันสกฤต หมายถึงการรวมกันหรือการเชื่อมโยง ในอดีตโยคะเป็นศาสตร์ทางจิตวิญญาณและการทำสมาธิเป็นหลัก คัมภีร์โยคะสูตรที่เชื่อกันว่าเขียนโดยปตัญชลี เป็นหนึ่งในตำราสำคัญ ซึ่งพูดถึงเส้นทางตั้งแต่เรื่องศีลธรรมไปจนถึงการทำสมาธิ โดยท่าทางเป็นเพียงส่วนเล็กๆ

หฐะโยคะซึ่งเน้นร่างกาย ท่าอาสนะ และการหายใจ (ปราณายามะ) พัฒนาขึ้นในภายหลัง ส่วนโยคะแบบเน้นท่าทางที่คนทั่วไปรู้จักทุกวันนี้ แพร่หลายไปทั่วโลกในศตวรรษที่ 20 ผ่านครูชาวอินเดียคนสำคัญและลูกศิษย์

ประเทศไทยเองก็มีภูมิปัญญาการบริหารร่างกายของตัวเอง คือฤๅษีดัดตน ที่วัดโพธิ์ในกรุงเทพฯ มีรูปปั้นฤๅษีแสดงท่าดัดตนต่างๆ แม้จะไม่ใช่โยคะแบบอินเดีย แต่ก็แสดงให้เห็นว่าการดูแลร่างกาย ลมหายใจ และสติ มีรากฐานในไทยเช่นกัน ครูโยคะบางคนในไทยนำท่าฤๅษีดัดตนมาผสมในคลาสด้วย

โยคะมีกี่แบบ

ปัจจุบันคำว่า "โยคะ" ครอบคลุมหลายรูปแบบ นี่คือประเภทที่พบบ่อยในไทย

• หฐะโยคะ (Hatha) จังหวะช้า ค้างท่านาน เน้นลมหายใจ มักแนะนำสำหรับมือใหม่
• วินยาสะ (Vinyasa) ท่าต่อเนื่องไหลลื่นตามลมหายใจ กระฉับกระเฉงกว่า และแตกต่างกันไปตามครู
• อัษฎางคะ (Ashtanga) ชุดท่าตายตัว ฝึกตามลำดับเดิมทุกครั้ง ใช้แรงค่อนข้างมาก
• หยินโยคะ (Yin) ท่านั่งหรือนอนบนพื้น ค้างท่านาน บรรยากาศสงบ
• รีสโตเรทีฟโยคะ (Restorative) เบามาก ใช้อุปกรณ์ช่วย เช่น หมอน ผ้าห่ม บล็อก เพื่อให้ร่างกายได้พักเต็มที่
• โยคะคนท้อง (Prenatal) ปรับท่าให้เหมาะกับการตั้งครรภ์ ควบคู่กับการฝากครรภ์
• โยคะฟลาย (Aerial) และฮอตโยคะ แบบแรกใช้ผ้าแขวน แบบหลังฝึกในห้องที่มีอุณหภูมิสูง ส่วนใหญ่มีในเมืองใหญ่

หลายคลาสมีการฝึกสมาธิและฝึกหายใจด้วย ทางที่ดีคืออ่านรายละเอียดคลาสหรือถามครูก่อน

ในคลาสโยคะทำอะไรบ้าง

คลาสมักเริ่มจากการปูเสื่อ นั่งตั้งหลัก และครูจะถามว่ามีใครบาดเจ็บ ปวดตรงไหน หรือตั้งครรภ์หรือไม่ ควรบอกครูตอนนี้ จะบอกเบาๆ เป็นการส่วนตัวก็ได้

ต่อด้วยการฝึกหายใจและวอร์มอัพเบาๆ ช่วงหลักของคลาสคือการฝึกท่าต่างๆ ทั้งท่ายืน ท่านั่ง ท่าทรงตัว ท่าก้มแอ่น และท่าบิดตัว ตามแต่ละประเภท ครูจะบอกท่าด้วยเสียง สาธิตให้ดู และอาจช่วยจัดท่าหรือเสนอท่าที่ง่ายกว่า

คลาสส่วนใหญ่จบด้วยการนอนพักผ่อนในท่าศพ (ศวาสนะ) บางครั้งตามด้วยการนั่งสมาธิสั้นๆ

สิ่งที่ควรเตรียม

• ใส่ชุดที่ยืดหยุ่น ใส่สบาย และฝึกเท้าเปล่า
• ไม่ควรกินอาหารมื้อหนักก่อนเข้าคลาส
• พกน้ำมาด้วย โดยเฉพาะในอากาศร้อนของไทย
• ถามสตูดิโอว่ามีเสื่อให้ยืมหรือต้องเอามาเอง

โยคะไม่ใช่การแข่งขัน ฟังร่างกายตัวเอง ฝึกในระดับที่สบาย และพักได้ทุกเมื่อ ครูที่ดีจะเสนอท่าทางเลือกให้ และไม่บังคับให้ฝืนเกินไป

ถ้าเรียนแบบส่วนตัว ไม่ว่าที่บ้าน ที่สตูดิโอ หรือออนไลน์ ครูสามารถออกแบบคลาสให้เหมาะกับระดับ เป้าหมาย และข้อจำกัดของเราได้ทั้งหมด

คนส่วนใหญ่มาเรียนโยคะเพราะอะไร

โยคะไม่ใช่การรักษาทางการแพทย์ แต่คนมาฝึกด้วยเหตุผลหลายอย่าง

หลายคนอยากขยับร่างกายสม่ำเสมอ เพิ่มความยืดหยุ่นและการทรงตัว หรือหาการออกกำลังกายแบบเบาๆ โยคะฝึกได้ทุกวัย และมีคลาสสำหรับทุกระดับ

อีกหลายคนนั่งทำงานหน้าจอนาน คอแข็ง บ่าตึง ปวดหลังล่าง หรือที่เรียกกันว่าออฟฟิศซินโดรม โยคะเป็นหนึ่งในทางเลือกที่คนนิยมลอง อ่านเพิ่มเติมที่หน้า ออฟฟิศซินโดรม และ ปวดหลัง

การฝึกหายใจและช่วงพักท้ายคลาสยังดึงดูดคนที่อยากช้าลงและอยู่กับตัวเองมากขึ้น โยคะอาจช่วยให้ผ่อนคลายได้ แต่ไม่มีอะไรรับประกันผล ดูเพิ่มเติมที่หน้า ความเครียดและความวิตกกังวล และ การนอนหลับ

นอกจากนี้ ไทยยังเป็นจุดหมายของนักท่องเที่ยวที่มาเข้ารีทรีตโยคะ ฝึกให้ลึกขึ้น หรือเรียนคอร์สครูโยคะ

ข้อควรรู้: โยคะไม่ได้แทนการไปหาหมอ

โยคะเป็นทางเลือกเสริม ไม่สามารถแทนการวินิจฉัย การรักษา หรือการทำกายภาพที่แพทย์สั่งได้

ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่ม และแจ้งครู หากมีภาวะต่อไปนี้

• ปวดเฉียบพลัน เพิ่งบาดเจ็บ หรือเพิ่งผ่าตัด
• ตั้งครรภ์ (ควรเลือกคลาสโยคะคนท้อง โดยได้รับความเห็นชอบจากแพทย์)
• โรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง ต้อหิน หรือเวียนศีรษะบ่อย
• หมอนรองกระดูกทับเส้น กระดูกพรุน หรือมีปัญหาข้อต่อ
• มีโรคประจำตัวหรือกำลังรักษาตัวอยู่

บางท่า เช่น ท่ากลับหัว ท่าแอ่นหลังลึก หรือท่าบิดตัวแรงๆ ไม่เหมาะกับทุกคน ฮอตโยคะก็ต้องระวังสำหรับคนที่มีโรคหัวใจหรือตั้งครรภ์ ถ้าทำท่าไหนแล้วเจ็บแปลบให้หยุดทันที

ถ้ามีใครบอกว่า "โยคะรักษาโรคได้" ควรระวังไว้ก่อน ครูที่ดีจะไม่พูดแบบนั้น

กรณีฉุกเฉิน โทร 1669

ราคาคลาสโยคะ

บน pranathai ครูโยคะแต่ละคนกำหนดราคาเอง เราไม่แต่งตัวเลขราคาขึ้นมาเอง ราคาขึ้นอยู่กับ

• รูปแบบคลาส คลาสกลุ่ม คลาสส่วนตัว หรือกลุ่มเล็กแบบส่วนตัว
• แพ็กเกจ จ่ายรายครั้ง ซื้อคอร์สหลายครั้ง หรือสมาชิกรายเดือน
• สถานที่ สตูดิโอ สอนที่บ้านหรือโรงแรม (รวมค่าเดินทาง) กลางแจ้ง หรือออนไลน์
• ระยะเวลา คลาสสั้น คลาสยาว เวิร์กช็อป หรือรีทรีตหลายวัน
• เมือง ราคาในกรุงเทพฯ เชียงใหม่ และบนเกาะไม่เท่ากัน
• ประสบการณ์ของครู จำนวนปีที่สอน คอร์สที่เรียนมา และความเชี่ยวชาญเฉพาะ เช่น โยคะคนท้อง หยินโยคะ

คอร์สเรียนเป็นครูโยคะและรีทรีตเป็นอีกหมวดหนึ่ง ราคาขึ้นอยู่กับระยะเวลา ที่พัก และอาหารที่รวมอยู่

ถ้าอยากรู้ราคาโดยประมาณ ครูหลายคนระบุราคาไว้ในโปรไฟล์ และหน้าของแต่ละบริการในแต่ละเมือง (เช่น หน้า "โยคะ เชียงใหม่") แสดงราคากลาง (มัธยฐาน) ของคลาสส่วนตัว 60 นาที เมื่อมีโปรไฟล์ที่ระบุราคามากพอ ไม่ใช่ราคาทางการ ควรถามราคาที่แน่นอนก่อนจองเสมอ

เลือกครูโยคะอย่างไรดี

โยคะไม่ใช่วิชาชีพที่ต้องมีใบอนุญาตในไทย ต่างจากกายภาพบำบัด ฝังเข็ม หรือนักจิตวิทยาคลินิก ซึ่ง pranathai ตรวจใบอนุญาตก่อนเผยแพร่ ดังนั้นควรดูเองจากสิ่งเหล่านี้

• การเรียน ถามว่าครูเรียนมาจากที่ไหน หลายคนผ่านคอร์สครูโยคะที่มีใบรับรอง (ที่มักเรียกกันว่าคอร์ส 200 ชั่วโมง) บางคนลงทะเบียนกับองค์กรนานาชาติอย่าง Yoga Alliance ไม่ใช่ใบอนุญาต แต่เป็นสิ่งที่ช่วยประกอบการตัดสินใจ
• ประสบการณ์ สอนมานานแค่ไหน เคยสอนกลุ่มไหนบ้าง เช่น มือใหม่ คนท้อง ผู้สูงอายุ
• ประเภทโยคะ เลือกให้ตรงกับระดับและสิ่งที่ต้องการ มือใหม่มักเริ่มจากหฐะหรือคลาสทุกระดับ
• ภาษา ดูว่าครูสอนภาษาอะไร ในโปรไฟล์ pranathai มีระบุไว้
• รูปแบบ สตูดิโอ ที่บ้าน กลางแจ้ง หรือออนไลน์ เรียนออนไลน์สะดวกสำหรับคนที่เดินทางบ่อย

ก่อนจอง ทักหาครูทาง LINE หรือ WhatsApp จากโปรไฟล์ได้เลย บอกระดับของเรา ปัญหาสุขภาพ (ถ้ามี) รูปแบบที่ต้องการ และถามราคา อ่านข้อตกลงของผู้ให้บริการที่ลงทะเบียนได้ที่ กฎบัตรของเรา

เรียนโยคะที่ไหนดี

มีคลาสโยคะทั่วประเทศ แต่ละที่บรรยากาศต่างกัน

กรุงเทพฯ มีโยคะให้เลือกหลากหลายที่สุด สตูดิโอในเมือง คลาสเช้าตรู่และหลังเลิกงาน โยคะฟลาย ฮอตโยคะ และครูที่สอนถึงบ้านหรือถึงออฟฟิศ

เชียงใหม่ บรรยากาศสงบกว่า รายล้อมด้วยภูเขาและวัด มีสตูดิโอ คลาสกลุ่มเล็ก และรีทรีต และเป็นเมืองที่ดิจิทัลโนแมดนิยม

เกาะพะงัน ขึ้นชื่อเรื่องชุมชนโยคะและสมาธิ โดยเฉพาะฝั่งตะวันตกของเกาะ มีรีทรีต คอร์สครูโยคะ และคลาสทุกวัน

เกาะสมุย และ ภูเก็ต มีทั้งสตูดิโอ คลาสริมทะเล และครูที่ไปสอนถึงวิลล่าและโรงแรม

หัวหิน และ พัทยา ใกล้กรุงเทพฯ เหมาะกับคนที่อยากเรียนประจำในบรรยากาศริมทะเล

หน้าของแต่ละเมืองจะแสดงบริการที่มีในเมืองนั้น เมื่อเข้าไปที่หน้าโยคะของเมือง คุณกรองตามย่าน ภาษา สอนถึงบ้าน ออนไลน์ เพศ หรืองบประมาณ แล้วติดต่อครูที่ใช่ได้โดยตรง