การแพทย์ดั้งเดิมและธรรมชาติ
ครอบแก้ว
เทคนิคโบราณที่ใช้ถ้วยสร้างแรงดูดบนผิวหนัง ผู้คนมักใช้เพื่อบรรเทาอาการปวดเมื่อยและตึงของกล้ามเนื้อ
ความหนักเบาปานกลาง
ต้นกำเนิด
จีน และเอเชียตะวันตก/ตะวันออกกลาง
ประวัติ
ใช้กันมาหลายพันปีในการแพทย์ดั้งเดิมหลายสาย
ระยะเวลาต่อครั้ง
โดยทั่วไปวางถ้วยไว้หลายนาที
ใบอนุญาตในไทย
ไม่จำเป็น
ที่มา
การครอบแก้วเป็นศาสตร์เก่าแก่ที่พบในการแพทย์ดั้งเดิมหลายภูมิภาค ทั้งจีนและเอเชียตะวันตก (ตะวันออกกลาง) และใช้กันมาหลายพันปี แต่เดิมถ้วยทำจากไม้ไผ่ แก้ว หรือเซรามิก ปัจจุบันยังมีถ้วยพลาสติกที่ใช้อุปกรณ์ดูดลมด้วย
ในการแพทย์แผนจีนเรียกว่า "ป๋าก้วน" และตั้งแต่ปี 1950 ได้ถูกใช้เป็นวิธีรักษาอย่างเป็นทางการในโรงพยาบาลทั่วประเทศจีน มีสองรูปแบบหลัก คือ แบบแห้งซึ่งใช้แรงดูดอย่างเดียว และแบบเปียกซึ่งเจาะผิวเล็กน้อยเพื่อให้เลือดถูกดูดออกมาในถ้วย
หลักการ
ในการแพทย์ดั้งเดิมของเอเชียตะวันออก รอยที่เกิดจากการครอบแก้วถือเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาโดยตั้งใจ แรงดูดจะยกผิวหนังและเนื้อเยื่อใต้ผิวขึ้นมาในถ้วย ทำให้หลอดเลือดฝอยแตกและเกิดรอยกลมสีแดงหรือม่วง
งานวิจัยยังไม่สามารถอธิบายได้ชัดเจนว่าการครอบแก้วช่วยลดปวดได้อย่างไร รอยที่เกิดขึ้นคือเลือดที่ซึมอยู่ใต้ผิวหนัง ไม่ใช่ "สารพิษ" ที่ถูกขับออก
สิ่งที่ผู้คนมองหา
- บรรเทาอาการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อหลัง คอ หรือบ่า
- ความรู้สึกคลายตัวหลังเล่นกีฬาหรือนั่งทำงานนาน ๆ
- การผ่อนคลายเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาแบบแพทย์จีนหรือการนวด
- เป็นทางเลือกเสริมควบคู่การดูแลอื่นสำหรับอาการปวดกล้ามเนื้อเรื้อรัง
ส่งผลต่อร่างกายอย่างไร
แรงดูดจะดึงผิวหนังและกล้ามเนื้อขึ้นมาในถ้วย ส่วนใหญ่ทำบริเวณที่มีกล้ามเนื้อหนา
ขั้นตอนการรับบริการ
- 01
ตรวจสุขภาพเบื้องต้น
ผู้ให้การรักษาจะถามเรื่องสุขภาพ ยาที่ใช้ และโรคผิวหนัง เพื่อดูว่าเหมาะกับการครอบแก้วหรือไม่
- 02
เตรียมผิว
คุณจะนอนลงและทำความสะอาดผิว หากจะเลื่อนถ้วยจะทาน้ำมันก่อน
- 03
สร้างแรงดูด
ไล่อากาศออกจากถ้วยด้วยเปลวไฟสั้น ๆ หรือที่ปั๊มลม แล้ววางบนผิว โดยทั่วไปใช้ 3–5 ถ้วย บางครั้งถึง 7 ถ้วย
- 04
วางถ้วยไว้
วางถ้วยทิ้งไว้หลายนาที หรือเลื่อนไปมาเบา ๆ บนกล้ามเนื้อ จะรู้สึกถูกดึงและตึง
- 05
ถอดถ้วย
ผู้ให้การรักษาจะปล่อยแรงดูดและยกถ้วยออก รอยกลมสีแดงหรือม่วงเป็นเรื่องปกติ และมักจางภายใน 1–2 สัปดาห์
ข้อควรระวัง
- ไม่ควรครอบแก้วระหว่างตั้งครรภ์
- หากมีภาวะเลือดออกง่ายหรือการแข็งตัวของเลือดผิดปกติ ใช้ยาละลายลิ่มเลือด มีเม็ดเลือดแดงต่ำ ใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจ เป็นโรคหัวใจหรือหลอดเลือด หรือโรคลมชัก ควรหลีกเลี่ยงหรือปรึกษาแพทย์ก่อน
- ไม่ควรทำบริเวณที่เป็นผื่นผิวหนังอักเสบหรือสะเก็ดเงิน เพราะอาจทำให้แย่ลง และเคยมีรายงานแผลไหม้ แผลเป็น รอยสีผิวถาวร และการติดเชื้อ
- การครอบแก้วแบบเปียกเกี่ยวข้องกับเลือด อุปกรณ์ที่ไม่ได้ฆ่าเชื้อระหว่างผู้รับบริการอาจแพร่ไวรัสตับอักเสบบีและซีได้ ควรเลือกถ้วยแบบใช้ครั้งเดียวหรือที่ฆ่าเชื้ออย่างถูกต้อง
- หากแพทย์เห็นรอย ควรแจ้งว่าเกิดจากการครอบแก้ว เพื่อไม่ให้เข้าใจผิดว่าเป็นการบาดเจ็บหรือถูกทำร้าย
เป็นการดูแลเสริม ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำของแพทย์ได้
ในประเทศไทย
ในประเทศไทย เมื่อการครอบแก้วเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาแบบแพทย์จีน จะอยู่ในขอบเขตของการแพทย์แผนจีน อันเป็นสาขาการประกอบโรคศิลปะที่ต้องมีใบอนุญาตตามพระราชบัญญัติการประกอบโรคศิลปะ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2556 แพทย์จีนต้องสอบและได้รับใบอนุญาต เราไม่พบกฎเกณฑ์ของไทยที่ระบุเฉพาะการครอบแก้วนอกสถานพยาบาล เช่น ในสปา โดยเฉพาะการครอบแก้วแบบเปียก ควรเลือกแพทย์จีนที่มีใบอนุญาตและขอดูใบอนุญาตก่อน
คำถามที่พบบ่อย
ครอบแก้วเจ็บไหม
ส่วนใหญ่รู้สึกถูกดึงหรือตึงมากกว่าเจ็บ หากไม่สบายตัวให้บอกผู้ให้การรักษา เพื่อลดแรงดูดลง
รอยอยู่นานแค่ไหน
รอยกลมคล้ายรอยช้ำ และมักจางภายใน 1–2 สัปดาห์
มีหลักฐานว่าได้ผลไหม
ยังมีจำกัด งานวิจัยบางชิ้นชี้ว่าอาจลดอาการปวดได้ แต่ส่วนใหญ่คุณภาพต่ำ และยังไม่มีหลักฐานที่ดีพอสำหรับภาวะอื่น
ครอบแก้วแบบแห้งกับแบบเปียกต่างกันอย่างไร
แบบแห้งใช้แรงดูดอย่างเดียว ส่วนแบบเปียกจะเจาะผิวเล็กน้อยก่อน เพื่อดูดเลือดออกมาในถ้วย จึงมีความเสี่ยงเรื่องการติดเชื้อและการเสียเลือดเพิ่มขึ้น
ศาสตร์อื่นในหมวดการแพทย์ดั้งเดิมและธรรมชาติ
บน pranathai
ค้นหาผู้ให้บริการครอบแก้ว
ยังไม่มีผู้ให้บริการศาสตร์นี้บน pranathai คุณเป็นผู้ให้บริการในเมืองนี้ไหม สร้างหน้าโปรไฟล์ฟรี
แหล่งข้อมูล
- NCCIH (US National Institutes of Health) – Cupping
- Cleveland Clinic – Cupping Therapy
- Cao H, Li X, Liu J. An updated review of the efficacy of cupping therapy. PLoS One, 2012 (PMC3289625)
- Aboushanab TS, AlSanad S. Cupping Therapy: An Overview from a Modern Medicine Perspective. J Acupunct Meridian Stud, 2018 (PMID 29436369)
- Nielsen A, Kligler B, Koll BS. Safety protocols for gua sha (press-stroking) and baguan (cupping). Complement Ther Med, 2012 (PMID 22863649)
- Sutthachaianan T. et al. Study of the Situation of Traditional Chinese Medicine Doctors in the Public Health System of Thailand. Journal of Thai Traditional and Alternative Medicine (DTAM), 2023