การแพทย์ดั้งเดิมและธรรมชาติ
ฝังเข็ม
ศาสตร์จากการแพทย์แผนจีนที่ใช้เข็มปลอดเชื้อขนาดเล็กมากแทงลงบนจุดเฉพาะของร่างกาย ส่วนใหญ่เพื่อบรรเทาอาการปวด
ความหนักเบาเบา
ต้นกำเนิด
ประเทศจีน (การแพทย์แผนจีน)
ประวัติ
ใช้กันในรูปแบบต่าง ๆ มาอย่างน้อย 2,500 ปี และแพร่หลายทั่วโลกตั้งแต่ทศวรรษ 1970
ระยะเวลาต่อครั้ง
โดยทั่วไปคาเข็มไว้ตั้งแต่ไม่กี่นาทีจนถึงประมาณ 20 นาที
ใบอนุญาตในไทย
จำเป็น
ที่มา
การฝังเข็มมาจากการแพทย์แผนจีน และมีการใช้ในรูปแบบต่าง ๆ มาอย่างน้อย 2,500 ปี เป็นส่วนหนึ่งของการแพทย์ดั้งเดิมของเอเชียตะวันออก ซึ่งรวมถึงยาสมุนไพร การครอบแก้ว และกัวซา
การฝังเข็มเป็นที่นิยมทั่วโลกตั้งแต่ทศวรรษ 1970 ปัจจุบันมีทั้งแพทย์แผนจีนและแพทย์แผนปัจจุบันบางส่วนที่ให้บริการ และมีการทดลองทางคลินิกจำนวนมาก รวมถึงงานทบทวนอย่างเป็นระบบกว่า 25 ชิ้นตั้งแต่ต้นทศวรรษ 2000
หลักการ
ตามคำอธิบายดั้งเดิม พลังชีวิตที่เรียกว่า "ชี่" ไหลเวียนในร่างกายผ่านเส้นลมปราณ มีจุดฝังเข็มหลายร้อยจุดอยู่บนเส้นลมปราณหลัก 14 เส้น การกระตุ้นจุดเหล่านี้ด้วยเข็มมีเป้าหมายเพื่อให้ชี่ไหลเวียนได้ดี
งานวิจัยสมัยใหม่ยังไม่ยืนยันว่าชี่หรือเส้นลมปราณมีอยู่จริง นักวิทยาศาสตร์จึงศึกษาผลต่อระบบประสาทแทน พบว่าการฝังเข็มอาจกระตุ้นสารลดปวดตามธรรมชาติของร่างกายและเปลี่ยนการทำงานของสมองบางส่วน อย่างไรก็ตาม กลไกยังไม่เป็นที่เข้าใจทั้งหมด และผลส่วนหนึ่งอาจมาจากความคาดหวังและการได้รับการดูแล
สิ่งที่ผู้คนมองหา
- อาการปวดหลังหรือปวดคอเรื้อรัง
- อาการปวดจากข้อเข่าเสื่อมหรือข้อเสื่อมอื่น ๆ
- ลดความถี่ของไมเกรนหรือปวดศีรษะจากความตึงเครียด
- อาการคลื่นไส้ เช่น หลังผ่าตัดหรือเคมีบำบัด
- ความรู้สึกผ่อนคลายหลังการรักษา
ส่งผลต่อร่างกายอย่างไร
เข็มเล็ก ๆ จะถูกแทงลงในผิวหนังและกล้ามเนื้อตามจุดที่เลือก ซึ่งบางครั้งอยู่ห่างจากบริเวณที่ปวด
ขั้นตอนการรับบริการ
- 01
ปรึกษาครั้งแรก
ผู้ให้การรักษาจะสอบถามสุขภาพและตรวจร่างกาย เพื่อเลือกจุดที่จะฝังเข็ม
- 02
จัดท่าให้สบาย
คุณจะนอนหรือนั่งบนเตียง และผิวหนังบริเวณจุดที่เลือกจะได้รับการทำความสะอาด
- 03
แทงเข็ม
ใช้เข็มปลอดเชื้อแบบใช้ครั้งเดียว ความลึกตั้งแต่ไม่กี่มิลลิเมตรถึงไม่กี่เซนติเมตร อาจรู้สึกเจ็บแปลบเล็กน้อย แล้วรู้สึกตื้อ ๆ หรือซ่า ๆ
- 04
คาเข็มไว้
คาเข็มไว้ไม่กี่นาทีถึงประมาณ 20 นาที อาจมีการหมุนเข็มเบา ๆ หรือต่อกระแสไฟฟ้าอ่อน ๆ (ฝังเข็มกระตุ้นไฟฟ้า)
- 05
ถอนเข็มและพัก
ถอนเข็มแล้วทิ้ง ควรพัก 5–10 นาทีก่อนขับรถ เพราะหลายคนรู้สึกผ่อนคลายมาก
- 06
จำนวนครั้ง
มักทำสัปดาห์ละครั้ง และมักแนะนำให้ลองประมาณ 5 ครั้งก่อนประเมินว่าช่วยได้หรือไม่
ข้อควรระวัง
- หากใช้ยาละลายลิ่มเลือดหรือมีภาวะเลือดออกง่าย ควรแจ้งผู้ให้การรักษาและปรึกษาแพทย์ก่อน
- ไม่ควรฝังเข็มบริเวณที่มีการติดเชื้อหรือโรคผิวหนัง
- หากตั้งครรภ์ ใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจ (เกี่ยวข้องกับการฝังเข็มกระตุ้นไฟฟ้า) หรือมีโรคร้ายแรง ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
- เลือกผู้ให้การรักษาที่ผ่านการฝึกอบรมและใช้เข็มปลอดเชื้อแบบใช้ครั้งเดียว เพราะการฝังเข็มที่ทำไม่ถูกต้องเคยทำให้เกิดการติดเชื้อ ปอดหรืออวัยวะอื่นถูกเข็มแทง และการบาดเจ็บของเส้นประสาท
- อย่าใช้การฝังเข็มเพื่อเลื่อนการพบแพทย์ และอย่าหยุดยาที่แพทย์สั่ง
เป็นการดูแลเสริม ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำของแพทย์ได้
ในประเทศไทย
ในประเทศไทย การฝังเข็มเป็นส่วนหนึ่งของการแพทย์แผนจีน ซึ่งเป็นสาขาการประกอบโรคศิลปะที่ควบคุมตามพระราชบัญญัติการประกอบโรคศิลปะ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2556 ผู้ประกอบวิชาชีพการแพทย์แผนจีนต้องสอบขึ้นทะเบียนและได้รับใบอนุญาตภายใต้การกำกับของคณะกรรมการวิชาชีพสาขาการแพทย์แผนจีน และมีมหาวิทยาลัยไทย 9 แห่งเปิดสอนระดับปริญญาตรี บริการฝังเข็มมีทั้งในคลินิกเอกชน โรงพยาบาลแพทย์แผนจีน และโรงพยาบาลรัฐบางแห่ง ก่อนรับการรักษาครั้งแรก ควรขอดูใบอนุญาตและตรวจสอบว่าใช้เข็มแบบใช้ครั้งเดียว
อ่านคู่มือฉบับเต็ม →คำถามที่พบบ่อย
ฝังเข็มเจ็บไหม
เข็มมีขนาดเล็กมาก ส่วนใหญ่รู้สึกเจ็บแปลบเล็กน้อย แล้วรู้สึกตื้อ หนัก หรือซ่า ซึ่งถือเป็นเรื่องปกติ
มีหลักฐานว่าได้ผลจริงไหม
สำหรับอาการปวดบางชนิด เช่น ปวดหลังและปวดคอเรื้อรัง หรือข้อเข่าเสื่อม งานทบทวนพบว่าได้ผลดีกว่าการฝังเข็มหลอกเล็กน้อย แต่สำหรับอีกหลายภาวะ หลักฐานยังอ่อนหรือไม่ต่างจากการฝังเข็มหลอก
ฝังเข็มปลอดภัยไหม
ปัญหาร้ายแรงพบได้ไม่บ่อยเมื่อทำโดยผู้ที่ผ่านการฝึกอบรมและใช้เข็มปลอดเชื้อแบบใช้ครั้งเดียว
ต้องทำกี่ครั้ง
แตกต่างกันไป มักทำสัปดาห์ละครั้ง และผู้ให้การรักษามักแนะนำให้ลองราว 5 ครั้งก่อนตัดสินว่าช่วยได้หรือไม่
ศาสตร์อื่นในหมวดการแพทย์ดั้งเดิมและธรรมชาติ
บน pranathai
ค้นหาผู้ให้บริการฝังเข็ม
- ฝังเข็ม
- ฝังเข็ม
- ฝังเข็ม
แหล่งข้อมูล
- NCCIH (US National Institutes of Health) – Acupuncture: What You Need To Know
- Kaptchuk TJ. Acupuncture: theory, efficacy, and practice. Annals of Internal Medicine, 2002 (PMID 11874310)
- Cleveland Clinic – Acupuncture
- NHS (UK) – Acupuncture
- Sutthachaianan T. et al. Study of the Situation of Traditional Chinese Medicine Doctors in the Public Health System of Thailand. Journal of Thai Traditional and Alternative Medicine (DTAM), 2023
- NCCIH – Traditional Chinese Medicine: What You Need To Know