ข้ามไปที่เนื้อหา
pranathai

การแพทย์ดั้งเดิมและธรรมชาติ

ฝังเข็ม

ศาสตร์จากการแพทย์แผนจีนที่ใช้เข็มปลอดเชื้อขนาดเล็กมากแทงลงบนจุดเฉพาะของร่างกาย ส่วนใหญ่เพื่อบรรเทาอาการปวด

ความหนักเบาเบา

ต้นกำเนิด

ประเทศจีน (การแพทย์แผนจีน)

ประวัติ

ใช้กันในรูปแบบต่าง ๆ มาอย่างน้อย 2,500 ปี และแพร่หลายทั่วโลกตั้งแต่ทศวรรษ 1970

ระยะเวลาต่อครั้ง

โดยทั่วไปคาเข็มไว้ตั้งแต่ไม่กี่นาทีจนถึงประมาณ 20 นาที

ใบอนุญาตในไทย

จำเป็น

01

ที่มา

การฝังเข็มมาจากการแพทย์แผนจีน และมีการใช้ในรูปแบบต่าง ๆ มาอย่างน้อย 2,500 ปี เป็นส่วนหนึ่งของการแพทย์ดั้งเดิมของเอเชียตะวันออก ซึ่งรวมถึงยาสมุนไพร การครอบแก้ว และกัวซา

การฝังเข็มเป็นที่นิยมทั่วโลกตั้งแต่ทศวรรษ 1970 ปัจจุบันมีทั้งแพทย์แผนจีนและแพทย์แผนปัจจุบันบางส่วนที่ให้บริการ และมีการทดลองทางคลินิกจำนวนมาก รวมถึงงานทบทวนอย่างเป็นระบบกว่า 25 ชิ้นตั้งแต่ต้นทศวรรษ 2000

02

หลักการ

ตามคำอธิบายดั้งเดิม พลังชีวิตที่เรียกว่า "ชี่" ไหลเวียนในร่างกายผ่านเส้นลมปราณ มีจุดฝังเข็มหลายร้อยจุดอยู่บนเส้นลมปราณหลัก 14 เส้น การกระตุ้นจุดเหล่านี้ด้วยเข็มมีเป้าหมายเพื่อให้ชี่ไหลเวียนได้ดี

งานวิจัยสมัยใหม่ยังไม่ยืนยันว่าชี่หรือเส้นลมปราณมีอยู่จริง นักวิทยาศาสตร์จึงศึกษาผลต่อระบบประสาทแทน พบว่าการฝังเข็มอาจกระตุ้นสารลดปวดตามธรรมชาติของร่างกายและเปลี่ยนการทำงานของสมองบางส่วน อย่างไรก็ตาม กลไกยังไม่เป็นที่เข้าใจทั้งหมด และผลส่วนหนึ่งอาจมาจากความคาดหวังและการได้รับการดูแล

สิ่งที่ผู้คนมองหา

  • อาการปวดหลังหรือปวดคอเรื้อรัง
  • อาการปวดจากข้อเข่าเสื่อมหรือข้อเสื่อมอื่น ๆ
  • ลดความถี่ของไมเกรนหรือปวดศีรษะจากความตึงเครียด
  • อาการคลื่นไส้ เช่น หลังผ่าตัดหรือเคมีบำบัด
  • ความรู้สึกผ่อนคลายหลังการรักษา
03

ส่งผลต่อร่างกายอย่างไร

เข็มเล็ก ๆ จะถูกแทงลงในผิวหนังและกล้ามเนื้อตามจุดที่เลือก ซึ่งบางครั้งอยู่ห่างจากบริเวณที่ปวด

12345
04

ขั้นตอนการรับบริการ

  1. 01

    ปรึกษาครั้งแรก

    ผู้ให้การรักษาจะสอบถามสุขภาพและตรวจร่างกาย เพื่อเลือกจุดที่จะฝังเข็ม

  2. 02

    จัดท่าให้สบาย

    คุณจะนอนหรือนั่งบนเตียง และผิวหนังบริเวณจุดที่เลือกจะได้รับการทำความสะอาด

  3. 03

    แทงเข็ม

    ใช้เข็มปลอดเชื้อแบบใช้ครั้งเดียว ความลึกตั้งแต่ไม่กี่มิลลิเมตรถึงไม่กี่เซนติเมตร อาจรู้สึกเจ็บแปลบเล็กน้อย แล้วรู้สึกตื้อ ๆ หรือซ่า ๆ

  4. 04

    คาเข็มไว้

    คาเข็มไว้ไม่กี่นาทีถึงประมาณ 20 นาที อาจมีการหมุนเข็มเบา ๆ หรือต่อกระแสไฟฟ้าอ่อน ๆ (ฝังเข็มกระตุ้นไฟฟ้า)

  5. 05

    ถอนเข็มและพัก

    ถอนเข็มแล้วทิ้ง ควรพัก 5–10 นาทีก่อนขับรถ เพราะหลายคนรู้สึกผ่อนคลายมาก

  6. 06

    จำนวนครั้ง

    มักทำสัปดาห์ละครั้ง และมักแนะนำให้ลองประมาณ 5 ครั้งก่อนประเมินว่าช่วยได้หรือไม่

ข้อควรระวัง

  • หากใช้ยาละลายลิ่มเลือดหรือมีภาวะเลือดออกง่าย ควรแจ้งผู้ให้การรักษาและปรึกษาแพทย์ก่อน
  • ไม่ควรฝังเข็มบริเวณที่มีการติดเชื้อหรือโรคผิวหนัง
  • หากตั้งครรภ์ ใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจ (เกี่ยวข้องกับการฝังเข็มกระตุ้นไฟฟ้า) หรือมีโรคร้ายแรง ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
  • เลือกผู้ให้การรักษาที่ผ่านการฝึกอบรมและใช้เข็มปลอดเชื้อแบบใช้ครั้งเดียว เพราะการฝังเข็มที่ทำไม่ถูกต้องเคยทำให้เกิดการติดเชื้อ ปอดหรืออวัยวะอื่นถูกเข็มแทง และการบาดเจ็บของเส้นประสาท
  • อย่าใช้การฝังเข็มเพื่อเลื่อนการพบแพทย์ และอย่าหยุดยาที่แพทย์สั่ง

เป็นการดูแลเสริม ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำของแพทย์ได้

05

ในประเทศไทย

ในประเทศไทย การฝังเข็มเป็นส่วนหนึ่งของการแพทย์แผนจีน ซึ่งเป็นสาขาการประกอบโรคศิลปะที่ควบคุมตามพระราชบัญญัติการประกอบโรคศิลปะ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2556 ผู้ประกอบวิชาชีพการแพทย์แผนจีนต้องสอบขึ้นทะเบียนและได้รับใบอนุญาตภายใต้การกำกับของคณะกรรมการวิชาชีพสาขาการแพทย์แผนจีน และมีมหาวิทยาลัยไทย 9 แห่งเปิดสอนระดับปริญญาตรี บริการฝังเข็มมีทั้งในคลินิกเอกชน โรงพยาบาลแพทย์แผนจีน และโรงพยาบาลรัฐบางแห่ง ก่อนรับการรักษาครั้งแรก ควรขอดูใบอนุญาตและตรวจสอบว่าใช้เข็มแบบใช้ครั้งเดียว

อ่านคู่มือฉบับเต็ม →

คำถามที่พบบ่อย

ฝังเข็มเจ็บไหม

เข็มมีขนาดเล็กมาก ส่วนใหญ่รู้สึกเจ็บแปลบเล็กน้อย แล้วรู้สึกตื้อ หนัก หรือซ่า ซึ่งถือเป็นเรื่องปกติ

มีหลักฐานว่าได้ผลจริงไหม

สำหรับอาการปวดบางชนิด เช่น ปวดหลังและปวดคอเรื้อรัง หรือข้อเข่าเสื่อม งานทบทวนพบว่าได้ผลดีกว่าการฝังเข็มหลอกเล็กน้อย แต่สำหรับอีกหลายภาวะ หลักฐานยังอ่อนหรือไม่ต่างจากการฝังเข็มหลอก

ฝังเข็มปลอดภัยไหม

ปัญหาร้ายแรงพบได้ไม่บ่อยเมื่อทำโดยผู้ที่ผ่านการฝึกอบรมและใช้เข็มปลอดเชื้อแบบใช้ครั้งเดียว

ต้องทำกี่ครั้ง

แตกต่างกันไป มักทำสัปดาห์ละครั้ง และผู้ให้การรักษามักแนะนำให้ลองราว 5 ครั้งก่อนตัดสินว่าช่วยได้หรือไม่

ศาสตร์อื่นในหมวดการแพทย์ดั้งเดิมและธรรมชาติ

บน pranathai

ค้นหาผู้ให้บริการฝังเข็ม

ดูผู้ให้บริการทั้ง 53 ราย →

แหล่งข้อมูล

  1. NCCIH (US National Institutes of Health) – Acupuncture: What You Need To Know
  2. Kaptchuk TJ. Acupuncture: theory, efficacy, and practice. Annals of Internal Medicine, 2002 (PMID 11874310)
  3. Cleveland Clinic – Acupuncture
  4. NHS (UK) – Acupuncture
  5. Sutthachaianan T. et al. Study of the Situation of Traditional Chinese Medicine Doctors in the Public Health System of Thailand. Journal of Thai Traditional and Alternative Medicine (DTAM), 2023
  6. NCCIH – Traditional Chinese Medicine: What You Need To Know