บ้านหมอผิน
เชียงใหม่
การแพทย์ดั้งเดิมและธรรมชาติ
ระบบการดูแลสุขภาพดั้งเดิมของไทย ที่ผสานการใช้สมุนไพร การนวดเพื่อการบำบัด การผดุงครรภ์ และทฤษฎีธาตุทั้งสี่ของร่างกาย
ความหนักเบาปานกลาง
ต้นกำเนิด
ประเทศไทย โดยได้รับอิทธิพลจากอายุรเวทของอินเดียและพุทธศาสนา
ประวัติ
มีการใช้สมุนไพรมาตั้งแต่ก่อนสมัยสุโขทัย (ก่อน พ.ศ. 1781) และพัฒนาเป็นระบบในสมัยอยุธยาถึงต้นรัตนโกสินทร์
ใบอนุญาตในไทย
จำเป็น
การแพทย์แผนไทยเป็นระบบการรักษาที่คนไทยพึ่งพาเป็นหลักจนถึงต้นศตวรรษที่ 20 คนไทยใช้สมุนไพรรักษาโรคมาตั้งแต่ก่อนสมัยสุโขทัย และองค์ความรู้ได้พัฒนาต่อเนื่องในสมัยอยุธยา (พ.ศ. 1893–2310) สมเด็จพระนารายณ์มหาราชโปรดให้รวบรวมตำราตำรับยาฉบับหลวงเล่มแรก หลังเสียกรุงศรีอยุธยาในปี 2310 พระมหากษัตริย์ในต้นกรุงรัตนโกสินทร์ทรงฟื้นฟูความรู้นี้ และมีการจารึกตำรับยากว่า 1,000 ตำรับไว้บนแผ่นหินที่วัดโพธิ์และวัดราชโอรส
เมื่อการแพทย์แผนตะวันตกแพร่หลาย การสอนการแพทย์แผนไทยอย่างเป็นระบบในโรงเรียนแพทย์ยุติลงในปี 2459 และกฎหมายในปี 2466 และ 2479 ทำให้สถานะของหมอพื้นบ้านอ่อนแอลง การฟื้นฟูเริ่มขึ้นราวปี 2522 ด้วยนโยบายส่งเสริมสมุนไพรในงานสาธารณสุขมูลฐาน ตามด้วยการก่อตั้งมูลนิธิและสถาบันต่าง ๆ และในปี 2545 กระทรวงสาธารณสุขได้จัดตั้งหน่วยงานระดับกรม ซึ่งปัจจุบันคือกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
การแพทย์แผนไทยแบ่งออกเป็นสี่สาขา ได้แก่ เวชกรรมไทย (การตรวจวินิจฉัยและรักษา) เภสัชกรรมไทย (การปรุงยาสมุนไพร) การนวดไทยเพื่อการบำบัด และการผดุงครรภ์ไทย ซึ่งดูแลตั้งแต่การตั้งครรภ์ การคลอด การดูแลหลังคลอด และการดูแลทารกแรกเกิด
แนวคิดของการแพทย์แผนไทยได้รับอิทธิพลจากอายุรเวทและพุทธศาสนา โดยมองว่าร่างกายประกอบด้วยธาตุทั้งสี่ คือ ดิน น้ำ ลม และไฟ ความเจ็บป่วยเกิดจากธาตุเสียสมดุล และแต่ละคนมี "ธาตุเจ้าเรือน" ที่สัมพันธ์กับช่วงเวลาที่ปฏิสนธิ
การรักษาจึงมุ่งปรับสมดุลของธาตุ โดยใช้ยาสมุนไพรและหัตถบำบัดเป็นหลัก การนวดไทยทำตามแนวเส้นประธานสิบ และอาจใช้ลูกประคบสมุนไพรร่วมด้วย ทั้งนี้เป็นคำอธิบายตามภูมิปัญญาดั้งเดิม ซึ่งแตกต่างจากคำอธิบายร่างกายตามการแพทย์แผนปัจจุบัน
การดูแลผสมผสานการประเมินตามทฤษฎีธาตุทั้งสี่ เข้ากับการใช้ยาสมุนไพรและหัตถบำบัด
ซักประวัติ
ผู้ประกอบวิชาชีพจะสอบถามอาการ ประวัติสุขภาพ และพฤติกรรม และอาจตรวจบริเวณที่มีอาการ
ประเมินตามแผนไทย
นำอาการมาวิเคราะห์ตามทฤษฎีธาตุทั้งสี่ เพื่อวางแผนการรักษา
หัตถบำบัด
ตามแผนการรักษา คุณอาจได้รับการนวดไทยเพื่อการบำบัด การประคบสมุนไพร หรือทั้งสองอย่าง
ยาสมุนไพร
อาจได้รับยาสมุนไพรไทย เช่น ขมิ้นชันหรือตำรับที่มีไพล พร้อมคำแนะนำวิธีใช้
คำแนะนำหลังรักษา
อาจได้รับคำแนะนำเรื่องอาหาร การพักผ่อน หรือการดูแลตนเอง และนัดหมายครั้งต่อไป
เป็นการดูแลเสริม ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำของแพทย์ได้
การแพทย์แผนไทยเป็นส่วนหนึ่งของระบบสาธารณสุขของประเทศ พระราชบัญญัติวิชาชีพการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2556 กำหนดให้สภาการแพทย์แผนไทยกำกับดูแลวิชาชีพ ทั้งรับรองหลักสูตรและสถาบัน จัดสอบ และขึ้นทะเบียนออกใบอนุญาต ผู้ประกอบวิชาชีพในระบบบริการแบ่งเป็นแพทย์แผนไทยและแพทย์แผนไทยประยุกต์ ผู้สมัครอาจผ่านเส้นทางปริญญาจากสถาบันที่สภาฯ รับรอง หรือเส้นทางที่ไม่ใช่ปริญญา โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหลายแห่งมีแพทย์แผนไทยประจำ ให้บริการนวดไทยและยาสมุนไพรเป็นหลักสำหรับปัญหากล้ามเนื้อและข้อ และการประคบสมุนไพรอยู่ในสิทธิประโยชน์ของระบบหลักประกันสุขภาพ มหาวิทยาลัยอย่างศูนย์การแพทย์แผนไทยประยุกต์ศิริราช มหาวิทยาลัยมหิดล ก็มีทั้งหลักสูตรและคลินิก เมื่อเลือกผู้ให้บริการ ควรขอดูใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ
ไม่เหมือนกัน การนวดไทยเป็นหนึ่งในสี่สาขา ส่วนสาขาอื่นคือเวชกรรมไทย เภสัชกรรมไทย และการผดุงครรภ์ไทย
รับรอง มีกฎหมายกำกับดูแลวิชาชีพตั้งแต่ปี 2556 ผู้ประกอบวิชาชีพต้องมีใบอนุญาต และสถานพยาบาลรัฐหลายแห่งให้บริการ
หลักฐานยังมีจำกัด เช่น งานทบทวนปี 2558 พบว่าลูกประคบให้ผลใกล้เคียงยาต้านการอักเสบสำหรับอาการปวดเข่าและกล้ามเนื้อ แต่งานวิจัยส่วนใหญ่มีขนาดเล็กและคุณภาพต่ำ
ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนทุกครั้ง และแจ้งแพทย์แผนไทยว่าคุณใช้ยาอะไรอยู่
บน pranathai
เชียงใหม่
พัทยา