การแพทย์ดั้งเดิมและธรรมชาติ
กัวซา
เทคนิคดั้งเดิมของเอเชียตะวันออก ใช้อุปกรณ์ขอบเรียบขูดผิวที่ทาน้ำมันอย่างหนักแน่นจนเกิดรอยแดง มักใช้กับอาการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ
ความหนักเบาหนัก
ต้นกำเนิด
เอเชียตะวันออก (การแพทย์แผนจีน และในเวียดนามเรียกว่า cạo gió)
ใบอนุญาตในไทย
ไม่จำเป็น
ที่มา
กัวซา (แปลคร่าว ๆ ว่า "ขูดซา") เป็นวิธีรักษาดั้งเดิมของเอเชียตะวันออก ในเวียดนามเรียกว่า cạo gió และในภาษาอังกฤษเรียกว่า coining, scraping หรือ spooning ตามสิ่งของใกล้ตัวที่ใช้ขูด เช่น เหรียญหรือช้อน
กัวซาเป็นส่วนหนึ่งของการแพทย์ดั้งเดิมของเอเชียตะวันออกเช่นเดียวกับการครอบแก้ว ทำทั้งโดยผู้เชี่ยวชาญในคลินิกและภายในครอบครัว วรรณกรรมทางการแพทย์ตะวันตกเคยรู้จักผ่านรายงานผู้ป่วยเป็นหลัก และการศึกษาด้านสรีรวิทยาครั้งแรกเพิ่งเกิดขึ้นในทศวรรษ 2000
หลักการ
ตามแนวคิดดั้งเดิม กัวซาช่วยคลาย "เลือดคั่ง" การขูดอย่างหนักแน่นจะทำให้เกิดจุดเลือดออกและรอยช้ำสีแดงหรือม่วงโดยตั้งใจ เรียกว่า "ซา" และถือเป็นส่วนหนึ่งของการรักษา
ในมุมมองทางการแพทย์ รอยเหล่านี้คือหลอดเลือดฝอยใต้ผิวหนังที่แตกจากแรงกด การศึกษาขนาดเล็กปี 2007 ในอาสาสมัครสุขภาพดี 11 คน พบว่าการไหลเวียนเลือดบริเวณที่ขูดเพิ่มขึ้นราวสี่เท่าในช่วงหลายนาทีแรก และอาการปวดกล้ามเนื้อลดลง แต่ยังไม่ทราบกลไกที่แท้จริง และนักวิจารณ์มองว่ารอยดังกล่าวเป็นเพียงการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อเล็กน้อย
สิ่งที่ผู้คนมองหา
- บรรเทาอาการตึงและปวดเมื่อยกล้ามเนื้อคอ บ่า หรือหลัง
- ความรู้สึกอุ่นและโล่งสบายหลังการรักษา
- การผ่อนคลายเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาแบบแพทย์จีน
- ลองวิธีดูแลแบบครอบครัวดั้งเดิมโดยผู้เชี่ยวชาญ
ส่งผลต่อร่างกายอย่างไร
ใช้อุปกรณ์ขอบเรียบกดและขูดซ้ำ ๆ ไปในทิศทางเดียวบนผิวที่ทาน้ำมัน ส่วนใหญ่ทำบริเวณกล้ามเนื้อมัดใหญ่
ขั้นตอนการรับบริการ
- 01
ถามสุขภาพ
ผู้ให้การรักษาจะถามเรื่องสุขภาพ ยาที่ใช้ และปัญหาเลือดออกง่ายก่อนเริ่ม
- 02
ทาน้ำมัน
เปิดบริเวณที่จะขูดและทาน้ำมันหรือบาล์ม เพื่อให้อุปกรณ์ลื่น
- 03
กดและขูด
ใช้อุปกรณ์ขอบเรียบ เช่น หยก กระดูก หรือช้อนกระเบื้อง กดและขูดไปในทิศทางเดียวซ้ำ ๆ
- 04
เกิดรอยซา
ขูดจนเกิดจุดสีแดงหรือม่วง แล้วจึงเปลี่ยนไปบริเวณอื่น
- 05
ทำความสะอาด
เช็ดน้ำมันออก อุปกรณ์ควรทำความสะอาดและฆ่าเชื้อระหว่างผู้รับบริการ เพราะบางครั้งอาจมีเลือดซึมผ่านผิว
ข้อควรระวัง
- หากมีภาวะเลือดออกง่ายหรือใช้ยาละลายลิ่มเลือด ควรหลีกเลี่ยงหรือปรึกษาแพทย์ก่อน ภาวะเลือดออกง่ายบางชนิดยังไม่ได้รับการวินิจฉัยและอาจทำให้เกิดรอยช้ำขนาดใหญ่
- ไม่ควรขูดบนผิวที่มีแผล ผื่น หรือการติดเชื้อ
- อุปกรณ์อาจปนเปื้อนเลือด ควรฆ่าเชื้อหรือใช้แบบครั้งเดียว เพื่อป้องกันการติดเชื้อทางเลือด
- มีรายงานภาวะแทรกซ้อนรุนแรงแต่พบได้น้อย เช่น การบาดเจ็บของผิวหนังอย่างรุนแรง หากเจ็บแปลบหรือผิวเสียหายควรหยุดทันที
- รอยอาจถูกเข้าใจผิดว่าเป็นการถูกทำร้าย ควรแจ้งแพทย์ว่าเกิดจากกัวซา
เป็นการดูแลเสริม ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำของแพทย์ได้
ในประเทศไทย
ในประเทศไทย เมื่อกัวซาเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาแบบแพทย์จีน จะอยู่ในขอบเขตของการแพทย์แผนจีน อันเป็นสาขาการประกอบโรคศิลปะที่ต้องมีใบอนุญาตตามพระราชบัญญัติการประกอบโรคศิลปะ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2556 แพทย์จีนต้องสอบและได้รับใบอนุญาต เราไม่พบกฎเกณฑ์ของไทยที่ระบุเฉพาะกัวซานอกสถานพยาบาล เช่น ในสปาหรือร้านเสริมสวย ควรสอบถามเรื่องการฝึกอบรมและใบอนุญาตของผู้ให้บริการ และตรวจสอบว่าอุปกรณ์ได้รับการทำความสะอาดระหว่างผู้รับบริการ
คำถามที่พบบ่อย
กัวซาเจ็บไหม
การขูดค่อนข้างหนักแน่นและอาจรู้สึกไม่สบาย โดยเฉพาะช่วงที่รอยเริ่มขึ้น สามารถขอให้ปรับแรงกดได้
รอยแดงเป็นเรื่องปกติไหม
ปกติ เป็นผลที่ตั้งใจให้เกิด คือหลอดเลือดฝอยแตกและรอยช้ำใต้ผิว ซึ่งจะจางลงเมื่อรอยช้ำหาย
กัวซาได้ผลจริงไหม
งานทบทวนอย่างเป็นระบบปี 2010 สรุปว่าหลักฐานยังไม่เพียงพอที่จะบอกว่ากัวซาช่วยลดปวดได้ เพราะงานวิจัยมีน้อยและคุณภาพต่ำ
ทำกัวซาเองที่บ้านได้ไหม
ในหลายพื้นที่ของเอเชียเป็นวิธีดูแลกันเองในครอบครัว แต่ข้อควรระวังเหมือนกัน คือหลีกเลี่ยงหากช้ำง่ายหรือใช้ยาละลายลิ่มเลือด และห้ามขูดบนผิวที่มีแผล
ศาสตร์อื่นในหมวดการแพทย์ดั้งเดิมและธรรมชาติ
บน pranathai
ค้นหาผู้ให้บริการกัวซา
ยังไม่มีผู้ให้บริการศาสตร์นี้บน pranathai คุณเป็นผู้ให้บริการในเมืองนี้ไหม สร้างหน้าโปรไฟล์ฟรี
แหล่งข้อมูล
- Nielsen A. et al. The effect of Gua Sha treatment on the microcirculation of surface tissue: a pilot study in healthy subjects. Explore (NY), 2007 (PMID 17905355)
- Lee MS, Choi TY, Kim JI, Choi SM. Using Guasha to treat musculoskeletal pain: a systematic review of controlled clinical trials. Chinese Medicine, 2010 (PMC2827462)
- Nielsen A, Kligler B, Koll BS. Safety protocols for gua sha (press-stroking) and baguan (cupping). Complement Ther Med, 2012 (PMID 22863649)
- Vashi NA et al. Dermatoses caused by cultural practices: Therapeutic cultural practices. J Am Acad Dermatol, 2018 (PMID 29908818)
- Science-Based Medicine – The Red Marks of Pseudo-Medicine: Gua Sha (2026, critical review)
- Sutthachaianan T. et al. Study of the Situation of Traditional Chinese Medicine Doctors in the Public Health System of Thailand. Journal of Thai Traditional and Alternative Medicine (DTAM), 2023